Gelişim raporu için görüş cümleleri: okuma yazmada beş düzey
Gelişim raporunda öğretmenin görüşü yer alır. Bu sayfa okuma ve yazmada çocuğun nerede olduğunu beş düzeyde anlatır; her düzey için çocuğu eleştirmeyen, bir sonraki adımı gösteren hazır bir okuma cümlesi, bir yazma cümlesi ve ailenin evde yapabileceği bir çalışma verir.
Birinci sınıfta okuma yazma öğreten öğretmenler için
Kısaca
- Yönetmelik, gelişim raporunun öğretmen görüşünü içermesini ister. Aşağıdaki cümleler o görüş içindir; adı yazın, kopyalayın, çocuğa uyduğu kadarını kullanın.
- Cümleler MEB’in veliler için hazırladığı sayfanın diliyle yazıldı: eleştirmez, yol gösterir; çocuğu başkalarıyla değil kendi gelişimiyle karşılaştırır.
- Beş düzey sitenin kendi ayrımıdır, programdaki okuma basamaklarından çıkar. Raporun alanlarının adı ya da değerlendirme ölçeği değildir.
Yönetmelik raporu nasıl tanımlıyor?
Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 30. maddesi, ilkokullarda raporu şöyle tanımlar:
“… her dönem sonunda öğretmen görüşünü içeren, öğrencilerin devam durumunu, gelişim düzeylerini ve sosyal-duygusal
gelişim becerilerini gösteren Gelişim Raporu hazırlanır. Gelişim Raporu elektronik imza ile imzalanabilir, e-Rapor
olarak düzenlenir ve öğrenciye/veliye verilir.”
Yani raporda sizin görüşünüz, çocuğun devam durumu, gelişim düzeyleri ve sosyal-duygusal becerileri bir arada gösterilir. Bu sayfa yalnızca okuma ve yazma için görüş cümleleri verir. Raporun ekranında görüşün hangi alana yazıldığını ve alanların adını bu sayfa bilmiyor: dolu bir rapor ya da e-Okul ekranı görülmeden yazılmadı. Cümleleri kendi ekranınıza uyarlayın.
Aileye nasıl yazılır?
MEB’in Aile Okulu için hazırladığı “Gelişim Raporu Geldi, Şimdi Ne Olacak?” sayfasında şu cümle geçer: “Gelişim raporlarının kesinlikle öğrencinin başarı notu gibi değerlendirilmemesi gerektiği belirtilir.” Sayfa, ailelerin çocuğun raporunu değerlendirirken şunlara dikkat etmesini ister:
- “Eleştirmek yerine rehberlik etmek.”
- “Kıyaslama yerine bireysel gelişimi temel almak.”
- “‘Sen tembelsin.’ değil, ‘Bu alanda zorlandığını fark ettim.’ gibi ifadeler kullanmak.”
Aileler raporu bu gözle okuyacaksa sizin yazdığınız görüş de aynı dili kullanmalı. Aşağıdaki cümleler üç kuralı izler: önce çocuğun yaptığını söyler, sonra sırada ne olduğunu; kimseyle karşılaştırmaz; not ya da etiket vermez.
| Yazmayın | Yazın |
|---|---|
| Sen tembelsin. | Bu alanda zorlandığını fark ettim. (MEB’in cümlesi) |
| Okuyamıyor. | Heceleri birleştirmeyi çalışıyor. |
| Arkadaşlarından geride. | Kendi hızıyla ilerliyor. |
| Yazısı kötü. | Harfleri çizgi üzerinde yazmayı çalışıyor. |
Beş düzey, her biri için hazır cümleler
Düzeyler, programdaki okuma basamaklarını izler: ses ve harf, hece, sözcük, cümle, metin. Bir çocuk okumada bir düzeyde, yazmada başka bir düzeyde olabilir; okuma ve yazma cümlesini ayrı seçin. İkinci dönemin sonunda çocuk, birinci dönemin sonundakinden başka bir düzeyde olabilir.
-
Sesleri ve harfleri tanıyor
Öğrendiği harflerin seslerini söylüyor ve o sesle başlayan sözcükleri buluyor. Harfleri birleştirip hece yapmak henüz yeni.
Okuma[Ad] öğrendiğimiz harflerin seslerini tanıyor ve o seslerle başlayan sözcükleri buluyor. Harfleri birleştirip hece okumayı yeni öğreniyor; bu çalışmaları sınıfta birlikte sürdüreceğiz.
Yazma[Ad] öğrendiği harfleri çizgi üzerinde yazmayı çalışıyor. Harflerin yazılışını örneğe bakarak yapıyor; her gün birkaç harf yazarak ilerliyor.
Evde bir sonraki adımEvde her gün birkaç dakika harflerin sesini söyleyin ve o sesle başlayan sözcükleri birlikte bulun. Ünsüz harfi tek başına söyletmeyin. Çocuk harfi parmağıyla havada ya da tuzda yazabilir.
-
Heceleri okuyor
an, na, el, le gibi iki harfli heceleri okuyor. Sözcükte hece hece ilerliyor.
Okuma[Ad] bildiği harflerle heceleri okuyor. Heceleri birleştirip sözcük okumada ilerliyor; bu çalışmalara sınıfta devam edeceğiz.
Yazma[Ad] kendisine söylenen heceleri yazıyor. Sözcük yazarken bazen bir harfi atlıyor; yazdığını birlikte yeniden okuyarak düzeltmeyi çalışıyoruz.
Evde bir sonraki adımİki harf kartını yan yana koyup heceyi birlikte okuyun, sonra o hecenin geçtiği bir sözcük söyleyin. Hece tablosu ezberletmeyin; heceyi hemen bir sözcükte kullanın.
-
Sözcükleri okuyor
Bildiği harflerle yazılmış, daha önce görmediği sözcükleri hece hece okuyup bütün olarak söylüyor.
Okuma[Ad] bildiği harflerle yazılmış sözcükleri hece hece okuyup bütün olarak söylüyor. Kendi hızıyla ilerliyor; takıldığında bildiği bir parçayı bulup devam etmeyi çalışıyoruz.
Yazma[Ad] kendisine söylenen kısa sözcükleri yazıyor. Yazdığı sözcüğü yeniden okuyarak kontrol etmeyi çalışıyoruz.
Evde bir sonraki adımHer gün 5-10 dakika, çocuğun bildiği harflerle yeni sözcükler okutun. Takıldığında sözcüğü hemen söylemeyin; bildiği bir parçayı buldurun. Haftada birkaç kez kısa bir dikte yapın.
Evde okumayı nasıl çalışmalı? · Evde dikte · Heceyi ters okuma, sözcüğü tahmin etme
-
Cümleleri okuyor
Kısa cümleleri okuyup ne anlattığını kendi sözleriyle söylüyor.
Okuma[Ad] kısa cümleleri okuyor ve ne anlattığını kendi sözleriyle söylüyor. Okurken zaman zaman takılıyor; birlikte yeniden okuyoruz ve kendi hızıyla ilerlemesini destekliyoruz.
Yazma[Ad] kısa cümleleri yazıyor; cümleye büyük harfle başlamaya ve sonuna nokta koymaya dikkat ediyor. Sözcükler arasında boşluk bırakmayı çalışıyoruz.
Evde bir sonraki adımAynı kısa metni birkaç gün okutun: önce birlikte, sonra sizin ardınızdan, en sonda tek başına. Okuduktan sonra “Ne okudun?” diye sorun; hızını ölçmeyin.
-
Kısa metinleri kendi başına okuyor
Kısa bir metni kendi başına okuyup ne anlattığını söylüyor. Birkaç cümle yazabiliyor.
Okuma[Ad] kısa metinleri kendi başına okuyor ve okuduğunun ne anlattığını söylüyor. Bağımsız okumaya geçiyor; yeni kitaplarla okumasını desteklemeyi sürdüreceğiz.
Yazma[Ad] birkaç cümlelik kısa yazılar yazıyor. Yazdıklarını yeniden okuyup düzeltmeyi çalışıyoruz.
Evde bir sonraki adımÇocuğun ilgisini çeken kitapları birlikte seçin. Her gün birkaç sayfa okuyup ne okuduğunu sorun; okumaya zorlamayın, hızını ölçmeyin.
Çocuğuma hangi kitapları okumalıyım? · Okuma köşesi · Birlikte okuma haftası
Her düzeye uyan kapanış cümleleri
-
Okuma yazma gelişimini kendi hızında sürdürüyor; sınıfta ve evde onu birlikte destekleyeceğiz.
-
Gelişimini başkalarıyla değil, kendi önceki hâliyle karşılaştırarak değerlendiriyoruz.
-
Evde birlikte yapacağınız kısa çalışmalar bu gelişimi destekler; sorularınız için benimle görüşebilirsiniz.
Çocuğun hangi düzeyde olduğunu nasıl görürsünüz?
- Okuma kontrolü. Her harf grubu için bir hece ve sözcük listesi; çocuk okur, siz doğru okuduklarını sayarsınız. Okuma kontrolü
- Sınıf çizelgesi. Hangi çocuk hangi harfi okuyup yazıyor, tek sayfada. Sınıf harf çizelgesi
- Dikte. Beş maddelik kısa dikte, yazmada çocuğun nerede olduğunu gösterir. Sınıfta dikte
Rapor gününde
MEB’in 2026-2027 çalışma takvimine göre birinci dönem 22 Ocak 2027 Cuma günü, ders yılı 25 Haziran 2027 Cuma günü sona erer. Takvim raporun verileceği günü yazmıyor; dönemin son günlerini sayfa bunun için örnek aldı, siz kendi okulunuzun gününü yazın.
- Çocuğa bir sayfa. Kapak ve “Neleri okuyabiliyorum?” sayfası, yalnızca çocuğun bildiği harflerle. Rapor günü kâğıdı
- Aileye bir mektup. Yarıyıl tatilinden önce gidecek mektup raporu da anlatır. Velilere mektup
- Ailenin okuyacağı yazı. Veliye raporu anlatan sayfa. Gelişim raporu: ne gösterir, tatilde ne yapmalı?
- Tatilde her güne bir sayfa. Çocuğun bildiği harflerle hazırlanan günlük sayfalar. Tatil çalışma paketi
Rapor gününde her çocuğa bir kapak ve “Neleri okuyabiliyorum?” sayfası: adını yazın, bildiği harfleri seçin, yazdırın.
Rapor günü kâğıdını hazırlayınÖğretmenler için diğer sayfalar
- Rapor günü kâğıdı: kapak ve “Neleri okuyabiliyorum?” sayfası Rapor gününde her çocuğa bir kapak ve bildiği harflerle yazılmış hece ve sözcüklerin olduğu iç sayfa; adları yazarsınız, A4 yazdırırsınız.
- Sınıfta dikte: beş maddelik kısa dikte Otuz çocukla kolaydan zora beş madde: iki hece, iki sözcük, bir cümle; her grup için hazır örnekler.
- Dikte değerlendirme kâğıdı Altı hata türü için sınıf formu ve tek çocuk formu; işaretleri sayın, yarın ne çalışacağınızı görün. Puan yok.