Evde çocuğumla okumayı nasıl çalışmalıyım?

Araştırmalar ne diyor?

İki araştırmacı, anne babaların çocuklarının okumasına destek olduğu 16 araştırmayı bir arada inceledi. Bu araştırmalara 1.340 aile katıldı. Çocukların okuması en çok, anne babaların onlara belirli çalışmalar yaptırdığı araştırmalarda ilerledi: harflerin sesleri, seslerden hece kurma, sözcük okuma. Anne babaların çocuğu okurken dinlediği araştırmalarda da okuma ilerledi, ama daha az. Anne babaların çocuğa kitap okuduğu üç araştırmada ise çocukların okumasında fark görülmedi.

Bu araştırmalar yalnızca okumayı ölçtü. Çocuğa kitap okumanın dil gelişimine katkısı ayrı bir konudur; okumayı bırakmayın, ama okumayı öğretmenin yerine de koymayın.

Bir sınır var: Bu araştırmalarda anne babalar çoğunlukla bir toplantıda ya da kursta yetiştirildi. Yalnızca yazılı bir rehberin aynı sonucu verip vermediği bu araştırmalarda ayrıca incelenmedi. Aşağıdaki adımlar, araştırmalarda anne babaların yaptıklarını anlatır.

Bir çalışmanın adımları

1. Sesleri birlikte söyleyin. Öğrendiği harfleri kartlara yazın, birer birer gösterin, sesini söylesin. Harfin adını değil sesini söyleyin: harflerin sesi nasıl söylenir?
2. Seslerden hece kurun. İki kartı yan yana koyun, sesleri birleştirsin: a ve n, an. Kartların yerini değiştirin: na.
3. Sözcük ve cümle okusun, siz dinleyin. Bildiği harflerle hazırlanmış bir kâğıttan okusun. Siz yanında oturun ve dinleyin.
4. Takıldığında hemen söylemeyin. Önce “Bildiğin bir parça var mı?” diye sorun, sonra sözcüğü sesleriyle okusun, en sonda cümleyi baştan okusun. ABD Eğitim Bakanlığının okuma rehberi bu üç adımı önerir.
5. Bir iki sözcük yazdırın. Söylediğiniz bir sözcüğü yazsın, sonra size okusun: evde dikte nasıl yapılır?
6. Çabasını övün. Yanlışı kızmadan düzeltin. Bugün okuduğu yeni sözcüğü söyleyin: “Bugün nane sözcüğünü de okudun.”

Ne sıklıkla?

İngiltere’de okulların destek programlarına bakan bir inceleme, haftada dört beş gün yapılan düzenli çalışmaların en iyi sonucu verdiğini bildiriyor. Aynı inceleme, anne babanın çocukla birebir çalıştığı yolların en büyük etkiyi gösterdiğini yazıyor.

Okuduğu kâğıtları çocuğunuzun öğrendiği harflerle buradan hazırlayabilirsiniz. Okul başladıktan sonra yeni harfi sınıfta öğretmen öğretir; evde öğrenilmiş harflerle çalışın.