Evde ekransız okuma oyunları

1. 1

   Sırayla oku

   Neyi çalıştırır: Satırı izleyerek okumayı, cümleyi ve noktayı fark etmeyi. Dyslexia Scotland’a göre sırayla okumak çocuğun cümlenin yapısını ve noktalama işaretlerini fark etmesine yardım eder.

   Ne gerekir: Çocuğun okuldaki kitabı ya da kısa bir kitap.

   1. Başlığa ve resimlere birlikte bakıp metnin ne anlatacağını konuşun.
   2. Okuma sırası değişsin: bir satırı ya da cümleyi siz, bir sonrakini çocuk okur. Okuyan parmağıyla satırı izler.
   3. Birinci harf grubunda cümle yoktur; sırayla birer sözcük okuyun: ana, ata, nane, anne. İkinci gruptan sonra birer cümle okuyun: Ninem nane ekti. Annem marul ekti.
   4. Acele etmeyin. Program akıcı okumayı hızlı okumak saymaz.

   Değişik: Sesinizi değiştirerek rol yapın; çocuk da başka bir ses bulsun.

2. 2

   Tık tık

   Neyi çalıştırır: Zorlandığını fark etmeyi ve yardım istemeyi. Takılınca paniğe düşmeden ne yapacağını öğrenmeyi.

   Ne gerekir: Okuma kitabı ve bir masa.

   1. Sırayla okurken çocuk zor bir sözcüğe gelince masaya iki kez vurur: tık tık.
   2. Sözcüğü birlikte okursunuz; harfleri biliyorsa heceleri birlikte birleştirirsiniz. Harfleri birleştirme
   3. Çocuk sözcüğü tek başına yeniden söyler. Sonra cümleyi baştan okursunuz, böylece okuduğu aklında kalır.
   4. Sıra size gelince siz de zor bir sözcüğe vurun. Böylece takılmanın herkese olduğunu görür.
   5. Vurduğu sözcükleri bir kâğıda yazın; 5. oyunda kullanacaksınız.
3. 3

   Ses balığı

   Neyi çalıştırır: Duyduğu sesi yazılı harfle eşleştirmeyi. Yalnızca öğrendiği harfler kullanılır.

   Ne gerekir: Karton balıklar, her birinin üstünde bir küçük harf (Kart kâğıdından harf kartlarını kesip yapıştırabilirsiniz), her balığa bir ataç, çubuk, ip ve mıknatıs. Mıknatısı çocuk ağzına götürüyorsa oyunu mıknatıssız oynayın.

   1. Balıkları mavi bir kâğıdın (göl) üstüne dağıtın. Mıknatıs yoksa çocuk balığı eliyle tutar.
   2. Bir sözcük söyleyin; ilk sesi uzatılabiliyorsa uzatın: ana → “aaana”, nane → “nnnane”, lale → “lllale”. Çocuk bu sesin harfini taşıyan balığı tutar.
   3. b c ç d g k p t sesleri uzatılamaz; sözcüğü normal söyleyin: tane, kale. “te” ya da “le” demeyin.
   4. Balığı tutunca harfin sesini sözcükle birlikte söyleyin: “nane sözcüğü n ile başlar.”
   5. Ters oynayın: çocuk bir balık tutsun, o harfle başlayan bir sözcük söylesin.

   Dikkat: ğ harfinin sesini sözcüğün içinde ya da sonunda duyurun: dağ, ağaç.

4. 4

   Hamurdan harf

   Neyi çalıştırır: Harfin biçimini ve yazılış yönünü. Harf yapılırken sesini duymayı.

   Ne gerekir: Oyun hamuru ya da elinizdeki benzer bir malzeme. Çocuğun defteri ya da kitabı, harfin yazılışına bakmak için.

   1. Çocuğun defterinde ya da kitabında o harfin yazılışına bakın; okulun öğrettiği biçimi yapın.
   2. Hamurdan ince bir ip yapın. Harfi yazılış yönünde, başladığı yerden başlayarak oluşturun.
   3. Harfi yaparken sesini kısa söyleyin. Program, ünsüzün tek başına yalnızca harf yazılırken söylenmesine izin verir; “ne” ya da “te” demeyin.
   4. Harf bitince onunla başlayan bir sözcük söyleyin.
   5. Küçük harflerle başlayın. Büyük harfi, okulda öğrenince yapın.

   Değişik: Karıştırdığı iki harfi (örneğin b ve d) hamurdan yapıp yan yana koyun ve farkı birlikte söyleyin. b ile d’yi karıştırma

5. 5

   Çifti bul

   Neyi çalıştırır: Zor sözcükleri tanımayı ve hatırlamayı; sözcükteki harflerin sırasına dikkat etmeyi.

   Ne gerekir: Kâğıt parçaları ve bir kalem. Sözcükler, çocuğun “Tık tık” oyununda vurduğu sözcükler olsun.

   1. Zor sözcüğü iki kâğıt parçasına aynı biçimde yazın; küçük harflerle, her kartta bir sözcük. Örneğin: anne, nane, tane, lale. Önce üç dört çiftle başlayın.
   2. Kartları karıştırıp yüzü aşağı dizin.
   3. Sırayla iki kart açın. Çocuk iki sözcüğü sesli okur. Aynıysa çifti alır.
   4. Bütün kartlar bitince birlikte çiftleri sayın.

   Değişik: Elinizde zor sözcük yoksa sözcük kartlarını yazdırın; sayfayı “Yenile”ye basmadan iki kez yazdırırsanız iki aynı sayfa çıkar. Dyslexia Scotland bu oyunu “snap” (kapış) olarak, yani hızlı bir oyun olarak önerir. Hız çocuğu zorluyorsa sırayla oynayın.

6. 6

   Evdeki yazılar

   Neyi çalıştırır: Öğrendiği harfleri kitabın dışında, farklı boyutta ve biçimde tanımayı. Okumanın kitapla sınırlı olmadığını görmeyi.

   Ne gerekir: Evdeki kutular, paketler, poşetler; sokakta levhalar.

   1. Çocuğun bildiği bir harfi seçin: “Bu harfi bulabilir misin?” Bulunca onunla başlayan bir sözcük söyleyin.
   2. Yalnızca bildiği harflerle yazılmış kısa bir sözcük arayın. Büyük harfleri de öğrendiyse örneğin 2. grupta UN, 3. grupta TUZ, SÜT, DUR, 4. grupta ÇAY sözcüklerini kutularda ve levhalarda arayın.
   3. Bilmediği harfin geçtiği sözcükleri siz okuyun; çocuk bildiği harflerin üstünü parmağıyla göstersin.
   4. Paketlerde çoğu zaman büyük harf vardır. İ, i’nin; I, ı’nın büyüğüdür.
   5. Küçük bir alışveriş listesi yazın, çocuk okusun: un, tuz, süt

Kâğıt oyunları da var: zar, tombala ve yapboz. Evde nasıl çalışılacağı: Evde çocuğumla okumayı nasıl çalışmalıyım?