Çocuğum b ile d’yi karıştırıyor

Neden karıştırılır?

Bir fincanı sağdan da soldan da görsek aynı fincan olarak tanırız. Beynimiz bir şeyin aynadaki görüntüsünü o şeyin kendisi sayar. Harflerde ise yön önemlidir: b’yi aynada çevirirseniz d olur. Araştırmacılar, okumaya yeni başlayan çocukların bu iki harfi ayırt etmesinin beklenmediğini, ayrımın okumayla öğrenildiğini yazar.

Fransa’da birinci sınıfın başında 527 çocuğa söylenen harfi harfler arasından bulmaları istendi. b’yi ararken çocukların beşte biri, d’yi ararken üçte birinden fazlası yanlış harfi ya da iki harfi birden seçti.

Türkiye’de de benzer bir sonuç var. Ankara’da birinci sınıftan beşinci sınıfa 2.572 çocuğa dikte yaptıran araştırmacılar, b ile d, b ile p, d ile t gibi harfleri karıştırmayı en çok birinci sınıflarda gördü ve bunu çocukların gelişimine bağladı. Aynı araştırmacılar, öğrenme güçlüğü olan çocuklarda da harf karıştırmanın sık görüldüğünü yazar.

Türkçe öğretiminde d üçüncü, b dördüncü harf grubundadır. Çocuk b ile tanıştığında d’yi birkaç hafta önce öğrenmiştir; iki harfin o günlerde karışması şaşırtıcı değildir.

Yazılışından ayırt etmek

Programdaki harf tablosunda iki harf farklı çizgiyle başlar. Çocuk hangi çizgiyle başladığını hatırlarsa harfi de hatırlar:

• d: önce daire, tıpkı a gibi; sonra yukarıdan aşağıya uzun dik çizgi.
• b: önce yukarıdan aşağıya uzun dik çizgi; sonra çizginin yanında yuvarlak.

Program da her harfin hangi çizgiler arasında ve kaç hamlede yazıldığının gösterilmesini ister.

Evde ne yapabilirsiniz?

1. Havada ve tuzda yazın. Bir tepsiye tuz dökün. Çocuk harfi parmağıyla yazarken hangi çizgiyle başladığını söylesin. MEB’in öğretmen kitabında da destek için böyle bir etkinlik vardır.
2. Sözcüğün içinde okuyun. Tek harfi değişen sözcükleri birlikte okuyun: bal ile dal, bere ile dere. Her çiftte hangi harfin değiştiğini birlikte bulun.
3. Bulup boyayın. Karışık harfler arasından yalnızca b’leri bulup boyasın. Birinci sınıf kitabında da karışık heceler arasından aranan sözcük bulunup boyanır.
4. Kısa ve sık çalışın. Her gün birkaç dakika yeter. Yanlış yazdığında kızmayın; doğrusunu birlikte, ilk çizgiyi söyleyerek yazın.

Ne zaman endişelenmeli?

Okumanın ilk aylarında b ile d’yi karıştırmak tek başına endişe nedeni değildir. Haftalardır çalıştığınız hâlde karışıklık azalmıyorsa ve çocuk okumanın başka basamaklarında da zorlanıyorsa öğretmenle konuşun. MEB’in rehberlik ve araştırma merkezlerinin anne babalara anlattığı belirtiler arasında benzer harfleri ve sözcükleri karıştırmak da vardır; ama bir belirti tek başına tanı değildir.

Disleksi belirtileri
Öğretmenle ne zaman konuşmalı?