Yazı defteri
Birinci sınıfta çocuklar harfleri sıradan çizgili bir deftere değil, özel bir deftere yazar: her satır üç çizgiden oluşur ve ortasından kesik bir çizgi geçer. Aşağıda bu satırın ölçüleri var. Altında aynı ölçüde boş sayfalar yazdırabilirsiniz.
Bir satır: üç çizgi, iki aralık
Üst çizgi ile alt çizgi arasında 1 cm vardır; bu iki aralıktan oluşan bir satırdır. Kesik çizgi bu 1 cm’yi tam ortadan ikiye böler: üstte 0,5 cm, altta 0,5 cm. İki satır arasında da 1 cm boşluk kalır. Bu boşluk, g, p, y gibi kuyruklu harflerin kuyruğuna yerdir.
Küçük harfler çoğunlukla alt yarıda durur, yani kesik çizgiden alt çizgiye kadar. Uzun harfler (b, d, h, k, l) üst çizgiye kadar çıkar. Büyük harfler bütün satırı doldurur. Çocuk böylece her harfin ne kadar yüksek olacağını satırdan görür.
Yazı defteri hakkında
Hangi sayfayı ne zaman?
Harfi yeni öğrenen çocuk için kesik orta çizgili sayfa ya da örnek satırlı sayfa uygundur: harfin hangi çizgiler arasında yazılacağını çizgilerden görür. Program, harfin yazımı pekiştirildikten sonra harfin satır dizgesi üzerinde bağımsız yazılmasını ister; serbest yazı çalışmalarında kesik çizgi kullanılmayabilir. Düz üç çizgili sayfa serbest yazı için uygundur.
Okul defteri yerine geçer mi?
Program, okuma yazma öğretimi boyunca bu satır ölçüsündeki defterin kullanılmasını ister; bu sayfalar evde ek alıştırma içindir. Okuma yazma öğretimi bittikten sonra yazı defteri mi, çizgili defter mi kullanılacağını öğretmen ve öğrenciler birlikte seçer. Yazmakta zorlanan çocuk yazı defteriyle devam edebilir.
Neden dik temel harf?
Program ilk okuma yazmanın “tırnaksız dik temel harflerle” yapılmasını ister. “Tırnaksız” sözcüğünü programın metni açıklamaz; harflerin biçimi, çizgi sırası ve yönü programdaki harf tablosunda (Şekil 2) gösterilir. Her harf soldan sağa ve yukarıdan aşağıya yazılır; daire de saatteki 2’nin yerinden başlar ve saatin tersine çizilir.
Programın metni bu seçimin gerekçesini yazmaz. Geçişi 2017’de tanıtan haberde dönemin bakanı, öğretmen, veli ve öğrencilerin yüzde 99,3’ünün bitişik eğik el yazısından memnun olmadığı sonucunu aldıklarını söylemiş (TRT Haber, 23 Mayıs 2017).
Harfler nasıl yazılır?
Her harfin çizgi sırasını ve yönünü gösteren etiketler ve her harf için ayrı çalışma kâğıdı da var.
Yazılış yönü etiketleri →
Harf yazma kâğıdı →
Harflerden önce çizgi çalışmaları →
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı (2026). İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı, s. 7 (“tırnaksız dik temel harflerle”), s. 10 (yazım yönleri), s. 11-12 (“üç çizgi, iki aralıktan oluşan yazı defteri”, satır ölçüleri, Şekil 3), s. 12 (kesik çizgili harf, kuyruklu harfler). mufredat.meb.gov.tr
- TRT Haber (23 Mayıs 2017). MEB “dik temel harflerle öğretim”i tanıttı. trthaber.com