Evde ya da sınıfta okuma köşesi nasıl kurulur?

Okuma köşesi nedir?

Estonya Okuma Derneği’nin “okuma yuvası” (lugemispesa) projesi köşeyi şöyle anlatır: okuma yuvası anaokulunda, okulda, kütüphanede, evde ya da başka bir yerde, çocuklar ve yetişkinler birlikte kurar; orası kitaplara bakmanın ve kitap okumanın hoş olduğu bir yerdir. Yuvada mutlaka yumuşak ve rahat bir şey bulunur, yuva odanın geri kalanından biraz ayrılmıştır, kitaplar sergilenir. Okuma oyunları, oyuncaklar ve orada bulunanların sevdiği başka şeyler de olabilir.

Yuvada kitap okunabilir, ama yalnızca resimlere de bakılabilir, kitaplar karıştırılabilir, okuma oyunları oynanabilir. Yani köşe, çocuğa okuma zorunluluğu getiren bir yer değil, kitapla vakit geçirmeyi seçtiği bir yerdir.

Köşeyi nasıl kurarsınız?

1. Yeri ayırın. Odanın bir kenarını, çocuğun tek başına, yanında bir arkadaşıyla ya da küçük bir grupla oturabileceği biçimde ayırın. Yerde halı, yastık, minder ya da bir koltuk olsun. Çocuk rahat oturmalı ve ışık yeterli olmalı.
2. Kitapları erişilir yere koyun. Kitaplar çocuğun yaşına uygun, çeşitli ve ilginç olsun; onları çocuğun görebileceği ve kolayca uzanabileceği biçimde sergileyin. Zorluk dereceleri farklı kitaplar bulunsun. Kitapları zaman zaman değiştirin: eski sevdiği resimli kitaplar yerinde kalsın, yanlarına işlenen konuyla ilgili yenileri gelsin.
3. Yazı ve çizim gereçleri ekleyin. Kâğıt, kalem, tebeşir, boya, makas ve zımba köşede durabilir. Çocuk okuduğu kitaptan sonra bir resim çizebilir ya da kendi kitabını yapabilir.
4. Kuralları çocukla birlikte yazın. Köşenin kurallarını çocukla birlikte kurun ya da gözden geçirin; olumlu cümlelerle yazın (“Kitapları yerine koyuyoruz.” gibi) ve herkesin gördüğü bir yere asın.
5. Köşeye bir ad verin. Köşede “Okuma köşesi” yazan bir levha olsun. Çocuğa köşenin neden önemli olduğunu anlatın ve oraya her zaman beklendiğini söyleyin.

Eşyalara etiket

Bir araştırmada iki anaokulu sınıfı yeniden düzenlendi: oyun alanları birbirinden ayrıldı, eşyaların üstüne resimli ve yazılı etiketler konuldu, her alana yazı gereçleri girdi. Dört-beş yaşındaki 37 çocuk düzenlemeden önce ve sonra izlendi. Çocuklar oyunlarında yazıyı neredeyse iki kat sık kullandı ve yazıyla ilgili oyunları daha uzun sürdü.

Bu araştırma küçüktür ve karşılaştırma grubu yoktur; yazarlar da sonuçların “öneri niteliğinde” olduğunu ve dikkatle yorumlanması gerektiğini yazar. Bu yüzden sonuç şöyle okunmalı: yazı, çocuğun gün boyu elinin altındaysa çocuk onu daha çok kullanıyor gibi görünür. Etiketlerin tek başına ne kadar etkili olduğunu araştırma ayırarak ölçmedi.

Biz etiketleri yalnızca çocuğun öğrendiği harflerle yazıyoruz. Çocuk bildiği harflerle yazılan etiketlerin hepsini okuyabilir. Etiketleri hazırlayın, kesin ve eşyaya yapıştırın. Yeni harf öğrendikçe yeni eşyaların etiketini basın.

Sınıfta ve evde

Birinci sınıf programının dördüncü teması “Yol Arkadaşımız Kitaplar”dır. Bu temada kitap, okuma sevgisi ve kütüphane konuları işlenir ve dördüncü ile beşinci gruptaki harfler öğretilir. Köşeyi bu temadan önce kurarsanız çocuklar tema başladığında kitapları hazır bulur.

Evde de aynı düzen işe yarar: bir halı, birkaç yastık, bir raf ve çocuğun seçtiği kitaplar yeter. Estonya’daki yuvalarda çocukların yuvayı düzenli olarak ve boş zamanlarında kullanması, oradan hoşlanması beklenir. Çocuğunuzla kitap okurken ne yapacağınızı ayrıca anlattık.

Evde çocuğumla okumayı nasıl çalışmalıyım? →
Resimli kelime kartları →
Harf masa kartı →