5. grup · 4. harf · Ders planı
ğ sesi ders planı
Programın basamaklarını ğ sesi için sırayla verir: ne söyleyeceğiniz, çocukların ne yapacağı ve her basamakta hangi kâğıdı açacağınız. Çocuklar bu sırada ilk dört grubun harflerini ve 5. gruptan p, h, v, ğ harflerini bilir.
Kısaca
- Program 5. grup için 2 hafta önerir ve süreyi öğretmene bırakır (s. 8). Aşağıdaki 2 ders bizim önerimizdir; sınıfınıza göre birleştirin ya da bölün.
- Kâğıtlar yalnızca ilk dört grubun harflerini ve 5. gruptan p, h, v, ğ harflerini kullanır; her hece ve sözcükte ğ bulunur.
- Hazırlık: üç çizgi, iki aralıklı yazı defteri (satır aralığı 1 cm); satır dizgesi çizilmiş tahta ya da büyük kâğıt; sesin geçtiği ve geçmediği resimler ya da nesneler; aşağıdaki çalışma kâğıtlarının çıktıları.
1. ders Sesi duyalım · Küçük harfi yazalım · Büyük harfi yazalım
Bu dersin kâğıtları: Harf yazma kâğıdı: küçük ğ Harf kartları (harfi karışık harfler arasından bulma) Harf yazma kâğıdı: büyük Ğ Harf yazma kâğıdı: ğ ve Ğ sırayla
1 Sesi duyalım
Program: Ses öğretimi, üç aşama (s. 12)
Siz
- ğ sesinin sık geçtiği bir şarkı, tekerleme, ninni ya da kısa bir öykü seçin; okurken sesi hafifçe vurgulayın.
- Sesin ağızdan nasıl çıktığını yüzünüzün ve ağzınızın hareketiyle gösterin.
- ğ ünsüz olduğu için sesini tek başına söylemeyin; sesi sözcüklerin içinde duyurun.
Çocuklar
- Dinler, sesi fark eder ve sizin ağız hareketinizi taklit eder.
Size bırakılmış: Şarkıyı, tekerlemeyi ya da öyküyü siz seçersiniz. Program bunları örnek olarak sayar ve sesin baskın geçmesini ister (s. 12).
Siz
- İçinde ğ sesi geçen ve geçmeyen birkaç resim ya da nesne gösterin. “ğ sesi hangisinde var?” diye sorun.
- Çocukların bildiği ve karmaşaya yol açmayacak resimler kullanın.
Çocuklar
- Sesin geçtiği resmi ya da nesneyi seçer, neden seçtiğini söyler.
Size bırakılmış: Resimleri ya da nesneleri siz seçersiniz; bu sayfada resim yoktur. Aşağıdaki sözcükler resim seçmenize yardım eder.
Siz
- İçinde ğ sesi geçen sözcük ve nesnelerden örnekler verin; sesi vurgulayın.
- Sonra çocuklardan da ğ sesinin geçtiği nesne ve sözcüklere örnek vermelerini isteyin.
Çocuklar
- Kendi örneğini verir ve sesi vurgulayarak söyler.
- Arkadaşlarının verdiği örnekleri konuşur.
MEB’in kılavuzundan bir etkinlik: Sınıfı harflere göre gruplara ayırın; bir sözcük söylediğinizde, sözcükte sesi geçen harfin grubu ayağa kalksın (Sözcükteki Sesim, s. 15).
Sesin içte geçtiği sözcükler (siz söyleyin)
- yağmur
- ağaç
- öğretmen
- kurbağa
- yoğurt
Sesin sonda geçtiği sözcükler (siz söyleyin)
- dağ
- yağ
ğ sesi geçmeyen sözcükler (resim seçimi için) (siz söyleyin)
- domates
- anahtar
- otobüs
- sınıf
ğ sözcüğün başında bulunmaz Türkçede ğ ile başlayan sözcük yoktur (TDK sözlüğünde böyle bir madde başı yok); sesi sözcüğün içinde ve sonunda duyurun.
Söyleyeceğiniz sözcükler çocuğun okuması için değil, dinlemesi içindir; bu yüzden henüz öğrenilmemiş harfler içerebilir.
Ayrıca: ğ sesinin sözcükleri, hece ve cümleleri Harflerin sesi nasıl söylenir?
2 Küçük harfi yazalım
Program: Harfi okuma ve yazma (s. 12, s. 30)
Siz
- Küçük ğ harfini satır dizgesinde (üç çizgi, iki aralık) siz yazın. Harfin hangi çizgiler arasında olduğunu ve 3 hamlede yazıldığını söyleyerek gösterin.
- Küçük ğ satırın alt yarısına, kesik çizginin altına sığar; kuyruğu alt çizginin altına, iki satır arasındaki boşluğa dengeli biçimde iner; üstündeki işaret satırın üst yarısında durur.
- Ünsüzü yalnızca yazım aşamasında tek başına söyleyebilirsiniz; yazarken ğ sesini söyleyin.
Çocuklar
- Siz yazarken ğ harfini ve sesini söyler.
Siz
- Kalem ve defter kullanmadan, drama ve oyunla gösterin: harfi havaya, sırtlara ya da yere yazın. Çocuklar yazarken sesi söylesin.
Çocuklar
- Havaya ğ yazar; yazarken sesini söyler.
MEB’in kılavuzundan bir etkinlik: Tepsiye sofra tuzu serin; çocuklar söylediğiniz harfi parmakla tuza yazsın, sonra birbirlerinin yazdığını okusun (Tuza Yazalım, s. 96).
Size bırakılmış: Hangi oyunu ya da dramayı seçeceğiniz size bırakılmıştır.
Siz
- Harfi öteki harf ve simgelerden ayırt ettirin: karışık harflerin arasından ğ harfini buldurun.
Çocuklar
- ğ harfini bulur ve sesini söyler.
Siz
- Satırda kesik çizgiyle yazılmış harfin üzerinden çocuklar önce kalemin arkasıyla, yazma yönünde gitsin. Sonra kesik çizgileri kalemle birleştirsin.
- Harfler soldan sağa ve yukarıdan aşağıya yazılır. Yuvarlak çizgi saat 2 noktasından başlar ve kalem kaldırılmadan saatin ters yönüne döner.
Çocuklar
- Kalemin arkasıyla, sonra kalemle kesik çizgilerin üzerinden gider.
Siz
- Alıştırma pekişince harfi kılavuz çizgisi olmadan satıra yazdırın. Kalem tutuşuna, oturuşa ve defterin duruşuna bakın.
Çocuklar
- Küçük ğ harfini satıra kendi başına yazar.
Kâğıt: Harf yazma kâğıdı: küçük ğ Harf kartları (harfi karışık harfler arasından bulma)
3 Büyük harfi yazalım
Program: Harfin büyük yazılışı (s. 12, s. 13, s. 30)
Siz
- Küçük ğ yazımı bitince aynı adımları büyük Ğ için yürütün: yazın, hamle sayısını (2) ve satırdaki yerini söyleyin; çocuklar önce kalemsiz, sonra kesik çizgilerin üzerinden, sonra kendi başlarına yazsın.
- Büyük harf satırın iki çizgisi arasını doldurur.
Çocuklar
- Büyük Ğ harfini havaya, sonra kesik çizgilerin üzerine, sonra satıra yazar.
Siz
- Büyük harfin nerede kullanıldığını gösterin: cümle başında, özel isimlerde ve başlıklarda.
- Hece çalışmasında büyük harf kullanmayın; heceleri küçük harfle yazdırın.
Çocuklar
- Büyük harfin nerede kullanıldığını söyler.
Kâğıt: Harf yazma kâğıdı: büyük Ğ Harf yazma kâğıdı: ğ ve Ğ sırayla
2. ders Heceler · Sözcükler · Cümleler ve metin · Pekiştirme ve yoklama
Bu dersin kâğıtları: Hece kâğıdı: ğ ile heceler Harf kartları (heceyi kartlarla kurma) Sözcük kâğıdı: ğ ile sözcükler Hece kartları (hece kartlarından sözcük kurma) Sözcük kartları Cümle kâğıdı: ğ ile cümleler Metin kâğıdı: ğ ile kısa metin Dikte kâğıdı
4 Heceler
Program: Harflerden heceler (s. 12-13)
Siz
- Önce kapalı heceyi kurun: “a” sesine, sonra “ğ” sesine vurgu yaparak iki sesi birlikte söyleyin: a + ğ = ağ. Kapalı hece ünsüzle biter.
- Kapalı hecelerin hepsini aynı biçimde gösterin: ağ, eğ, iğ, oğ, öğ.
Çocuklar
- Heceyi sizinle birlikte söyler, harflerin üzerinden parmakla gider ve heceyi okur.
MEB’in kılavuzundan bir etkinlik: Çocukların göğsüne birer harf kâğıdı takın; bir hece söylediğinizde o harflerin çocukları öne çıkıp heceyi kursun, sonra heceyi birlikte söylesin (Hece Oluşturalım, s. 12).
Siz
- Kapalı hecelerden sonra açık heceyi gösterin: ğ + a = ğa. Açık hece ünlüyle biter.
- Açık hecelerin hepsini aynı biçimde gösterin: ğa, ği, ğu, ğı.
Çocuklar
- Açık heceyi okur; kapalı ve açık heceyi karşılaştırır.
Siz
- Sonra üç ve dört harfli heceleri gösterin. Yalnızca çocukların anlamını bilebileceği sözcüklerden alınan heceleri kullanın.
Çocuklar
- Heceleri okur.
Siz
- Anlamsız hecelerle sık tekrar yapmayın; hızla anlamlı sözcüklere ulaşın. Hece tablosu kullanmayın, heceleri farklı renklerle yazmayın.
Size bırakılmış: Hangi hecelerle başlayacağınızı ve kaç hece göstereceğinizi sınıfın hızına göre siz belirlersiniz (s. 8).
Kapalı heceler
- ağ
- eğ
- iğ
- oğ
- öğ
Açık heceler
- ğa
- ği
- ğu
- ğı
Üç ve dört harfli heceler
- sağ
- yağ
- dağ
- doğ
- ğan
- ğen
- ğır
- bağ
- çiğ
- ğaç
- ğal
- ğul
Kâğıt: Hece kâğıdı: ğ ile heceler Harf kartları (heceyi kartlarla kurma)
5 Sözcükler
Program: Hecelerden sözcükler (s. 13, s. 30)
Siz
- Hecelerden sözcük kurun: doğ + ru = doğru, a + şa + ğı = aşağı, so + ğuk = soğuk. Hece ve sözcükleri farklı renkle yazmayın.
- Sözcüğü gösterdikten sonra anlamı üzerinde konuşun; varsa resmini gösterin.
Çocuklar
- Heceleri birleştirip sözcüğü okur ve sözcüğün ne demek olduğunu söyler.
Size bırakılmış: Program, resimle desteklenebilen ve çocuğun ön bilgisiyle anlamlandırabileceği sözcüklere öncelik verir (s. 13). Hangilerini seçeceğiniz size bırakılmıştır.
Siz
- Çocuklardan sözcüğü bir cümlede kullanmalarını isteyin; sonra sözcüğü yazdırın.
Çocuklar
- Sözcüğü cümle içinde söyler, sonra satıra yazar.
Hecelerden kurulan sözcükler
- doğ + ru = doğru
- a + şa + ğı = aşağı
- so + ğuk = soğuk
- a + ğır = ağır
- öğ + le = öğle
- yağ + mur = yağmur
Okunabilen öteki sözcükler (90 sözcükten)
- aşağı
- dağ
- eğlenceli
- öğrenci
- öğretmen
- sağ
- soğuk
- yağmur
Kâğıt: Sözcük kâğıdı: ğ ile sözcükler Hece kartları (hece kartlarından sözcük kurma) Sözcük kartları
6 Cümleler ve metin
Program: Sözcüklerden cümleler, metin okuma (s. 12-14)
Siz
- Yeni sözcükleri önce konuşurken, sonra yazılı cümlede kullanın. Cümleler anlaşılır, somut ve bilgi ya da mantık hatası içermeyen cümleler olsun.
- Cümle büyük harfle başlar; özel isimler büyük harfle yazılır. Sözcükler arasında küçük harfte e, büyük harfte E harfi kadar boşluk bırakılır.
Çocuklar
- Cümleyi okur, sonra satıra yazar; sözcükler arasında boşluk bırakır.
Siz
- Yeri geldikçe noktalama işaretlerini gösterin: cümle sonunda nokta, sıralanan sözcüklerin arasında virgül, soru cümlesinde soru işareti.
- Ünlem işaretini yalnızca bu grupta gösterin, programın örneğindeki gibi (“Ah, elim acıdı!”). Kesme işaretini yalnızca özel isimlere gelen ekler ayrılırken gösterin (Nil’e gibi).
Çocuklar
- Noktalama işaretini yerinde kullanır.
Size bırakılmış: Noktalama işaretlerine yeri geldikçe değinilir; hangi cümlede hangi işareti göstereceğiniz size bırakılmıştır (s. 14).
Siz
- Kısa metni önce siz okuyun, sonra çocuklar okusun; okuduktan sonra metnin ne anlattığını sorun.
Çocuklar
- Metni okur ve ne anlattığını söyler.
Cümleler (27 cümleden 8 tanesi)
- Ahmet ağaç dikti.
- Ağaçta kuşlar ötüyor.
- Kaplumbağa çok yavaş.
- Köpeğim bahçede koşuyor.
- Tuğba sağ elini kaldırdı.
Kısa metin: GECE
- Gece oldu.
- Gökyüzünde ay ile yıldızlar çıktı.
- Bebek uyudu.
- Ben de uyuyacağım.
- İyi geceler.
Kâğıt: Cümle kâğıdı: ğ ile cümleler Metin kâğıdı: ğ ile kısa metin
7 Pekiştirme ve yoklama
Program: s. 7, s. 30, s. 45
Siz
- Yeni öğrenilen hece ve sözcükleri çocuklara okutun ve yazdırın. Dikte kâğıdında okuyan kişi için ayrı bir sayfa vardır; söylediğinizi çocuklar satırlara yazar.
Çocuklar
- Dinler, söylenen hece ve sözcüğü satıra yazar, sonra okur.
Size bırakılmış: Program, ilk okuma sürecinde yeni hece ve sözcüklerin okutulup yazdırılmasını ister (s. 30, s. 45). Dikteyi ayrı bir çıktı olarak 1. sınıf 6, 7 ve 8. temada ister (s. 52, s. 58, s. 65); bu kâğıdı gerekirse kullanırsınız.
Siz
- Aşağıdaki listeyle çocukları gözleyin ve işaretleyin. Bir çocuk bir basamakta zorlanıyorsa o basamağı yineleyin; basamaklar tamamlanmadan yeni sese geçmeyin.
Size bırakılmış: Program gözlem formu, kontrol listesi ve çalışma kâğıdını örnek araç olarak sayar (s. 30); hangisini kullanacağınız size bırakılmıştır.
Kâğıt: Dikte kâğıdı
Yoklama listesi
Yeni sese geçmeden önce çocukların bu maddeleri yapıp yapamadığına bakın. Maddeler programın öğrenme çıktılarından alındı; yanlarındaki kodlar programdaki kodlardır (s. 28, 33, 38). Hangi aracı kullanacağınız size bırakılmıştır (s. 30).
- ğ sesinin geçtiği sözcüklere örnek verir. T.D.1.2.d
- Verilen görseller arasından ğ sesinin geçtiği görseli seçer. T.D.1.1.a
- ğ sesine karşılık gelen harfi tanır ve öteki harflerden ayırt eder. T.D.1.2.a, T.D.1.3.b
- Küçük ğ ve büyük Ğ harflerini temel formuna ve yazım yönlerine göre yazar. T.Y.1.3.b
- ğ ile kurulan hece ve sözcükleri doğru seslendirir ve okur. T.O.1.1.a, T.O.1.1.b
- Hece ve sözcükleri yazar; harf ve sözcükler arasında uygun boşluk bırakır. T.Y.1.1.c, T.Y.1.3.ç
- Basit ve kısa cümleleri doğru okur; cümleye büyük harfle başlar. T.O.1.1.c, T.Y.1.3.d
Çocuklarla paylaşabileceğiniz sayfa: ğ sesi: hece ve kelimeler. Adımların tamamı: ders planları nasıl hazırlandı.