Birkaç aileyle okuma kulübü nasıl kurulur?

Okuma kulübü nedir?

Birkaç aile, her hafta aynı gün bir araya gelir. Bir büyük çocuklara kitap okur, çocuklar da yanlarındaki büyüğe okur, sonra kitaplar hakkında konuşulur. Kulübü bir anne, bir baba, bir büyükanne ya da sınıf öğretmeni toplayabilir.

Polonya’da bir vakıf, “Okuyan Aileler Kulüpleri” adıyla böyle kulüpleri destekliyor. Vakfın kurallarına göre bir kulüp en az üç ailenin üye olmasıyla başlar, kendi adını koyabilir, üyeleri bir koordinatör seçer, ayda en az bir kez buluşur ve koordinatör her buluşmadan sonra yedi gün içinde vakfa kısa bir bilgi gönderir. Burada anlattığımız kulüp bu fikirlerden yola çıkar; yazılar, kurallar ve kâğıtlar bize aittir. Buluşmaları haftada bire ve kısa tutmanızı öneriyoruz.

Kimlerle, nerede, ne zaman?

• Üç ile altı aile. Üç aile yeterlidir; sayı büyürse her çocuğa okuma sırası geç gelir. Bu sayılar bizim önerimizdir. Bir kulüp üç aileyle de başlayabilir, sonra yeni aileler katılabilir.
• Bir koordinatör. Üyeler içlerinden birini seçer. Koordinatör günü ve yeri duyurur, buluşmayı yönetir ve gelecek hafta okunacak kitabı kayda geçirir.
• Bir ad. Çocuklarla birlikte kulübe bir ad seçin.
• Evde, kütüphanede ya da okulda. Aileler sırayla birbirinin evinde toplanabilir; mahalle kütüphanesi ya da bir sınıf da olur. Okulda toplanacaksanız önce okul yönetimine sorun.
• Haftada bir, 35 dakika. Hafta içi akşamı ya da hafta sonu, hep aynı gün ve saatte buluşun. Kısa tutun.

Kulüp bir sınıfın ve ailelerinin kulübüyse, sınıftaki bütün çocukları çağırın. Millî Eğitim Bakanlığı 2019’da okuma bayramları için valiliklere gönderdiği yazıda sınıflar arasında yarış olmamasını ve okumayı henüz öğrenemeyen çocuklara karşı duyarlı olunmasını istedi. Aynı özen bir okuma kulübünde de yerindedir.

Bir buluşma nasıl geçer?

1. Karşılama ve kitap değişimi (5 dakika). Gelenleri karşılayın. Ödünç alınan kitapları geri verin, yenilerini alın.
2. Sesli okuma (10 dakika). Bir büyük, kısa bir kitabı ya da bir bölümü sesli okur. Çocuklar dinler, resimlere bakar.
3. Çocuklar okur (10 dakika). Her çocuk, yanındaki büyüğe birkaç satır okur. Büyük yalnızca dinler.
4. Konuşma (5 dakika). Bir ya da iki soru sorun: “En çok neresini sevdin?” “Sence sonra ne olacak?”
5. Gelecek hafta (5 dakika). Okunacak kitabı seçin, kitabı kimin getireceğini ve ödünç verilen kitapları kâğıda yazın.

Bu akış bizim önerimizdir. Araştırmaların en çok desteklediği adım üçüncüsüdür: anne babaların çocuklarını okurken dinlediği araştırmalarda çocukların okuması ilerledi; çocuğa kitap okunan araştırmalarda okumada fark görülmedi. Bu araştırmalar yalnızca okumayı ölçtü; çocuğa kitap okumanın dil gelişimine katkısı ayrı bir konudur. Sesli okuma kalsın, ama okumayı öğretmenin yerine konmasın. Evde okuma çalışması bunu ayrıntılı anlatır.

Çocuk bir sözcükte takılırsa sözcüğü hemen söylemeyin. Önce “Bildiğin bir parça var mı?” diye sorun, sonra sözcüğü sesleriyle okusun, en sonda cümleyi baştan okusun. ABD Eğitim Bakanlığının okuma rehberi bu üç adımı önerir. Ters okuyan ya da tahmin eden çocuk yazısında örnekleri var.

Çocuklar ilk haftalarda harflerini bildikleri kısa metinleri okusun. İsterseniz çalışma kâğıdı sayfasında çocukların öğrendiği harflerle okunacak bir metin hazırlayın.

Altı kural

Kuralları ilk buluşmada birlikte okuyun; çocuklar da duysun. Setteki kurallar sayfası bunları yazdırır.

1. Herkes okur ya da dinler. Kimse zorlanmaz. Okumak istemeyen çocuk dinler.
2. Çocuklar birbiriyle yarışmaz, birbirine benzetilmez. Kim kaç satır okudu diye sayılmaz.
3. Okuyan çocuk takılırsa onu bekleriz. Sözcüğü hemen söylemeyiz.
4. Kitaplara dikkat ederiz. Ödünç aldığımız kitabı gelecek hafta geri getiririz.
5. Çocukların fotoğrafını ailesine sormadan çekmeyiz, paylaşmayız. Polonya’daki kulüplerin çocuğun görüntüsü için ayrı bir izin formu vardır.
6. Buluşma zamanında başlar, zamanında biter.

Her hafta kısa bir not

Koordinatör her buluşmadan sonra buluşma kâğıdına tarihi, gelen aile sayısını, okunan kitabı ve gelecek haftanın kitabını yazar. Notu kimseye göndermeniz gerekmez; kâğıtlar kulübün küçük bir defteri olur. Kulübünüz bir sınıfın kulübüyse notu sınıf panosuna da asabilirsiniz.

Şubattaki birlikte okuma haftasında kulübünüz özel bir buluşma yapabilir; her çocuk kendi okuma günlüğünü getirir.