Üçüncü sınıfta Türkçe: temalar, okuma ve yazma, evde ne yapılır?

Üçüncü sınıf yılı nasıl geçer?

Program üçüncü sınıf için de sekiz tema belirler. Her temada dört okuma metni ve bir dinleme metni işlenir; yıl boyunca 40 metin olur. Her temada bilgilendirici, öyküleyici ve şiir türünden en az birer metin bulunur. Program türlerin kuramsal olarak öğretilmesini istemez.

Her temaya dört haftalık süre ayrılır. İlk dört tema 31, sonraki dört tema 30 ders saatidir. Yıl 8 ders saatlik bir hatırlatma haftasıyla başlar. Dördüncü temadan sonra 8 ders saatlik bir pekiştirme haftası ve yeniden bir hatırlatma haftası gelir. Sekizinci temadan sonra yıl bir pekiştirme haftasıyla biter. Hatırlatma haftasında önceki konular tekrar edilir. Okul ayrıca 12 ders saatini yerel çalışma, proje ve okuma çalışması gibi kendi planına ayırır. Toplam 288 ders saatidir.

Üçüncü sınıfta çocuk ikinci sınıftaki sırayı sürdürür: başlığa ve resimlere bakıp tahmin eder, sessiz okur, noktalamaya dikkat ederek sesli okur, bilmediği sözcüğün anlamını metinden tahmin edip gerekirse sözlükle karşılaştırır. Bazı metinlerde öğretmen okumaya gelişme bölümünden başlar; çocuk metnin öncesini tahmin eder. Yeni olan şudur: çocuk okuma amacına göre nasıl okuyacağına karar verir (okuma stratejisi seçer). Aşağıdaki bölümler bu sırayı her seferinde yinelemez; her temanın farkını anlatır.

Bu yaşta ne beklendiğinin kısa özeti için Yaşa göre okuma yazısına bakın. İkinci sınıf için ayrı bir yazı var: İkinci sınıfta Türkçe.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 15, 17, 20.

1. tema: Değerlerimizle yaşıyoruz

Bu temanın konusu erdemler ve nezaket kurallarıdır: dürüstlük, saygı, sevgi, adalet, sorumluluk, yardımseverlik, tasarruf ve temizlik. Çocuk her metinden önce başlığa ve resimlere bakıp metnin içeriği hakkında bir görüş oluşturur. Okuduğu ya da dinlediği metnin ana fikrini (metnin vermek istediği iletiyi) ya da ana duygusunu bulur. Konuşurken konuya göre bir üslup seçer; ses düzeyini, nezaket ifadelerini ve göz temasını konuşma kurallarına uygun tutar. Dinlediğini ya da okuduğunu kendi cümleleriyle, olayların sırasıyla yazar.

Yazım ve noktalama. Bu temada büyük harflerin kullanıldığı yerler hatırlatılır ve çocuk bunları metinde bulur. TDK’ye göre cümle ve dize büyük harfle başlar, özel adlar büyük harfle başlar; iki noktadan sonra gelen cümle de büyük harfle başlar. Noktalama işaretlerinin listesi ikinci sınıftakilere dört işaret ekler: konuşma çizgisi (yazıda satır başına alınan konuşmaları gösterir), yay ayraç (cümleye ek bilgi verir), üç nokta (tamamlanmamış cümlenin sonuna konur) ve eğik çizgi (adreste apartman numarasıyla daire numarası arasına konur: 21/6).

Evde iki çalışma

• Büyük harfleri bulun. Bir kitaptan ya da dergiden bir paragraf seçin. Çocuğunuz büyük harfle başlayan her sözcüğün altını çizsin ve her birinin neden büyük harfle başladığını söylesin: cümle başı mı, özel ad mı?
• Nezaket sözleri. Üç durum seçin: sofra, telefon ve bir büyükle konuşma. Çocuğunuz her durumda hangi nezaket sözünü söyleyeceğini ve sesini nasıl ayarlayacağını göstersin.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 16, 112-116; TDK, Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler ve Noktalama İşaretleri.

2. tema: Atatürk ve kahramanlarımız

Bu temanın konusu Atatürk, Millî Mücadele, Çanakkale Zaferi, Kût’ül Amâre, Sarıkamış Harekâtı, İstiklâl Marşı, millî bayramlar, kahramanlık ve fedakârlıktır. Çocuk okuduğu metindeki bilgilerin doğru ve gerçek olup olmadığını bildikleriyle ve metnin başka yerlerindeki bilgilerle karşılaştırır. Metindeki zıt ve eş anlamlı sözcükleri bulur ve yazılarında zıt anlamlı sözcükleri kullanır. Verilen bir konuda hazırlık yapmadan, o anda yazar. Seçtiği birine mektup ya da tebrik kartı yazar ve altına adını ve soyadını içeren kendine özgü bir imza atar.

Yazım ve noktalama. Bu temada kısaltmalara gelen ekler gelir. TDK’ye göre küçük harfli kısaltmalarda ekin yazılışı sözcüğün okunuşuna göre belirlenir (cm’yi, kg’dan). Büyük harfli kısaltmalarda kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır (TDK’den, TRT’den, THY’de). Kısaltma bir sözcük gibi okunuyorsa okunuşuna göre yazılır (NATO’dan, UNESCO’ya). Ek kesme işaretiyle ayrılır: Akşam TRT’den bir film izledik.

Evde iki çalışma

• Kısaltmaya ek getirin. Gazetede, kutuda ya da ekranda gördüğünüz kısaltmaları bulun (TRT, THY, TDK, cm, kg). Her birine bir ek getirerek cümle kurun. Eki kesme işaretiyle ayırıp ayırmadığınıza ve kısaltmanın okunuşuna uyup uymadığına birlikte bakın.
• Tebrik kartı. Çocuğunuz bir aile bireyine doğum günü ya da bayram için tebrik kartı yazsın. Kartın altına adını ve soyadını içeren kendi imzasını tasarlasın.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 16, 117-121; TDK, Kısaltmalar.

3. tema: Doğayı tanıyoruz

Bu temanın konusu doğa, çevre, canlılar, doğal kaynaklar, doğa olayları, tasarruf ile afet ve acil durumlara hazırlıktır. Bu temada öğretmen metni gelişme bölümünden başlayarak okur; çocuk metnin öncesini tahmin eder, sonra metnin tamamı okunur. Çocuk okurken yaptığı noktalama, telaffuz, vurgu ve tonlama hatalarını kendisi düzeltir. Metindeki canlıları, nesneleri ve olayları özelliklerine göre gruplar ve karşılaştırır; yazılarında eş anlamlı sözcükleri kullanır. Konuşurken geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman ifadelerini doğru kullanır. Yazarken bir yazma planı hazırlar ve plana uygun yazar; metnin eksik bırakılmış bölümünü kendi bilgileriyle sürdürür; bir işin adımlarını planlayıp ayrıntılı bir yönergeyi doğru sırayla yazar.

Yazım ve noktalama. Bu temada büyük harfler ve noktalama yeniden gelir. Program noktalamayı bir kez öğretmekle yetinmez: çocuğun noktalamayı beceri ve alışkanlığa dönüştürmesi için aralıklı tekrarlar ister. Kısa çalışmaları günlere yaymak bu isteğe uyar.

Evde iki çalışma

• Bir işin yönergesi. Çocuğunuz bir fidan dikmenin ya da evdeki bir bitkiyi sulamanın adımlarını önce planlasın, sonra doğru sırayla yazsın. Her adımın sonuna nokta koysun. Siz yönergeyi okuyup işi yapın; sıra yanlışsa çocuk düzeltsin.
• Aynı sözü yinelemeyin. Çocuğunuz bir hayvanı ya da bitkiyi anlatan beş altı cümle yazsın. Aynı sözcüğü yineleyen yerlerde birlikte eş anlamlısını arayın (güzel ve hoş gibi); gerekirse sözlüğe bakın.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 16, 122-126.

4. tema: Bilgi hazinemiz

Bu temanın konusu okuma sevgisi, kitaplar, kütüphaneler, okuma hakkı, edebî şahsiyetler ve okuryazarlık türleridir. Çocuk farklı metinlerdeki iletilerin benzerliklerini ve farklılıklarını belirler. Katılmadığı görüşlerin nedenlerini söyler; konuşurken ile, ve, veya, ya da, ama, çünkü gibi bağlama sözlerini doğru kullanır. Yazarak isteğini, şikâyetini ya da önerisini bildirir: mektup, dilekçe, tebrik kartı ya da anlık ileti yazar. Yazışmayı kime yazdığını belirten bir hitapla başlatır, hâl hatır sorarak sürdürür, iyi dilek ve vedayla bitirir. Kendi yazısında harflerin biçimini, çizgi takibini, boşlukları, noktalamayı ve sözcüklerin yazımını gözden geçirip hataları bulur ve düzeltir; program bu hataların bir gelişme fırsatı olarak görülmesini vurgular.

Yazım ve noktalama. Bu temada yazının türü öne çıkar: mektup, dilekçe, tebrik kartı. Yazışmayı başlatmak, sürdürmek ve bitirmek için uygun sözler seçmek istenir. Noktalamada hitaptan sonra virgül konur (TDK). Bu temada yeni bir yazım kuralı gelmez.

Evde iki çalışma

• Küçük bir istek yazısı. Çocuğunuz okulda, mahallede ya da evde değişmesini istediği küçük bir şeyi bir istek yazısıyla anlatsın: Kime yazıyor? Ne istiyor? Neden istiyor? Yazıyı göndermesi gerekmez.
• Kendi yazısını kontrol etsin. Çocuğunuz bir gün önce yazdığı bir sayfayı yeniden okusun ve şunlara baksın: harflerin biçimi, satıra oturması, harflerin ve sözcüklerin arasındaki boşluk, noktalama, sözcüklerin yazılışı. Hatayı siz göstermeyin; çocuk bulsun, siz yalnızca bulduğunu doğrulayın.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 16, 127-131; TDK, Noktalama İşaretleri (virgül).

5. tema: Yeteneklerimizi kullanıyoruz

Bu temanın konusu sanat, spor ve edebiyattır; estetik, ilgi, merak, oyun ve özgünlük de temanın anahtar kavramlarındadır. Çocuk dinleyeceğini ya da okuyacağını amacına ve ilgi alanına göre seçer ve neden seçtiğini yazar. Dinleyicilere uygun bir konuşma planı hazırlar ve plana uygun konuşur; konuşmasında benzetmelere yer verir, jest ve mimiklerden yararlanır. Bir konuda görsellerle desteklenmiş açıklayıcı bir yazı hazırlar ve bunu dijital araçlarla sunar. Yazısında örnekler ve benzetmeler kullanır; kullandığı bilginin kaynağını (kitap, dergi, ansiklopedi ya da çevrim içi bir sayfa) yazının sonuna ekler.

Yazım ve noktalama. Bu temada yeni bir yazım kuralı gelmez. Yeni olan, yazının sonuna kaynak yazmaktır: bilginin hangi kitaptan, dergiden, ansiklopediden ya da çevrim içi sayfadan alındığı.

Evde iki çalışma

• Bir sayfa, bir kaynak. Çocuğunuz sevdiği bir sporu, sanatı ya da hobiyi anlatan bir sayfa hazırlasın: bir resim, dört beş cümle ve en altta “Kaynak:” satırı. Bilgiyi hangi kitaptan, dergiden ya da çevrim içi sayfadan aldıysa oraya yazsın.
• Bir dakikalık konuşma. Çocuğunuz bir konuda üç maddelik bir konuşma planı yazsın: giriş, iki ana şey, bitiriş. Plana bakarak size konuşsun ve konuşurken bir benzetme kullansın.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 16, 132-136.

6. tema: Bilim yolculuğu

Bu temanın konusu bilim insanları, deney, icat, uzay, kıtalar ve ülkeler, bilişim ve kodlamadır. Çocuk okuyacağı metni ilgi alanına ve amacına göre seçer ve nasıl okuyacağına karar verir (okuma stratejisi). Örneğin bilgi edinmek için okuyacaksa okumadan önce konuyu tahmin eder ve bildiklerini gözden geçirir. Gerçek ve mecaz anlamlı sözcüklerin metinle ilişkisini bulur: ağır sözcüğü “ağır çanta” cümlesinde gerçek, “ağır söz” cümlesinde mecaz anlamdadır. Sık karşılaşılan atasözlerinin anlamını söyler ve konuşmasında, yazısında yerinde kullanır. İstek, şikâyet ve önerilerini yazar; çevrim içi yazışmayı hitapla başlatır, uygun bir ifadeyle bitirir ve mesajını birden çok cümleyle açık yazar.

Yazım ve noktalama. Bu temada yeni bir yazım kuralı gelmez. Yazma kuralı olarak atasözü ve deyimleri içeriğe uygun kullanmak ve mesajı birden çok cümleyle açık yazmak istenir.

Evde iki çalışma

• Okumadan önce iki satır. Çocuğunuz bir konuyu (uzay gibi) öğrenmek için okumadan önce iki satır yazsın: “Bu konuda ne biliyorum?” ve “Ne öğrenmek istiyorum?” Okuduktan sonra yazdıklarına dönüp karşılaştırsın.
• Bir atasözü bulun. Aile büyüklerinden bir atasözü öğrenin; örneğin Damlaya damlaya göl olur. Çocuğunuz anlamını kendi sözleriyle söylesin ve günlük hayattan bir durumda kullansın.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 16, 137-142; TDK, Güncel Türkçe Sözlük (“ağır”).

7. tema: Millî kültürümüz

Bu temanın konusu Türk kültürü, bayrak, vatan, Türkçe, millî ve manevi değerler, tarihî eserlerimiz ve ülkenin varlıklarını korumaktır; sürdürülebilirlik de içeriktedir. Çocuk okuduğu metindeki bir iletiye katılıp katılmadığını nedenleriyle söyler. Katılmadığı görüşün yerine farklı bir görüş önerir. Bir konuda konuşma planı hazırlar ve plana uygun konuşur. Görsellerle desteklenmiş açıklayıcı ve öyküleyici yazılar yazıp hedef kitleye sunar. Aile bireyleri, arkadaşları ve öğretmenleriyle nasıl iletişim kurması gerektiğini ayırt eder. Dinlemeye başlamadan önce ortamın ışık, ses ve sıcaklık bakımından uygun olup olmadığına bakar.

Yazım ve noktalama. Bu temada yeni bir yazım kuralı gelmez. Yazılarda noktalama işaretlerinin doğru yerde kullanılması ve sözcüklerin yerinde seçilmesi hatırlatılır.

Evde iki çalışma

• Yakınınızdaki tarihî bir yer. Çocuğunuzla yakınınızdaki tarihî bir yeri (köprü, cami, kale, müze ya da eski bir çeşme) gezin ya da fotoğrafına birlikte bakın. Çocuğunuz bir resim çizsin ve altına dört beş cümlelik açıklayıcı bir yazı yazsın.
• Katılmıyorum, çünkü… Çocuğunuz bir görüşe katılmadığında şu kalıpla söylesin: “Katılmıyorum, çünkü … Bunun yerine … öneriyorum.” Bir haber, bir kitap ya da bir arkadaşının sözü olabilir; küçük bir konuda deneyin.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 16, 143-147.

8. tema: Hak ve sorumluluklarımız

Bu temanın konusu temel haklar, özgürlükler, sorumluluklar, çocuk hakları, ifade özgürlüğü, kişisel alan ve dijital gizliliktir. Çocuk okuduğu metindeki noktalama işaretlerinin içerikle ilişkisini ve metne kattığı duygu ve anlamı belirler. Çevrim içi okurken aradığı bilginin yerini doğru bulur; basılı metin okurken kazandığı iyi okuma alışkanlıklarını çevrim içi okumaya aktarır. Yazarken bir işin ya da bir konunun adımlarını planlayıp ayrıntılı yönergeyi doğru sırayla yazar; yazma ortamının duygu ve davranışlarına etkisini açıklar. Hazırlıksız yazma çalışmalarında pekiştirmeli sözcükleri doğru yazar.

Yazım ve noktalama. Bu temada pekiştirmeli sözcükler gelir. TDK’ye göre sıfat ya da zarf görevindeki pekiştirmeli sözler bitişik yazılır: apaçık, kapkara, masmavi, sapsarı, yemyeşil. Gökyüzü masmavi, çimenler yemyeşil.

Evde iki çalışma

• Renk sözcükleriyle üç cümle. Çocuğunuz pencereden ya da bahçeden gördüğü manzarayı üç cümleyle anlatsın ve masmavi, yemyeşil, sapsarı, kapkara gibi pekiştirmeli sözcüklerden en az ikisini kullansın. Sözcüklerin bitişik yazıldığına birlikte bakın.
• Kişisel bilgi. Birlikte bir internet sayfası açın. Çocuğunuz aradığı bir bilginin sayfada nerede olduğunu (başlık, paragraf) göstersin. Sonra konuşun: Bir sayfaya adımı, adresimi ya da telefon numaramı yazar mıyım? Neden yazmam? Bu konuşmada siz yanında olun.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 16, 148-152; TDK, Pekiştirmeli Sözlerin Yazılışı.

Programın istemedikleri

• Hızlı okuma. Programın ilk okuma yazma bölümü akıcı okumanın hızlı okuma anlamına gelmediğini yazar ve metni hızlı okutmaya dönük etkinlikleri önermez. Üçüncü sınıf bölümünde okuma hızına ilişkin bir ifade geçmez; program okurken noktalamaya dikkat etmeyi ve okuma amacına göre nasıl okunacağına karar vermeyi ister.
• Metin türlerinin kuramı. Program her temada bilgilendirici, öyküleyici ve şiir türünden metinler okutur; metin türünün özellikleriyle ilgili kuramsal öğretimin yapılmamasını da yazar. Çocuktan türlerin tanımını öğrenmesi beklenmez.
• Dikte. Programın ikinci ve üçüncü sınıf bölümlerinde “dikte” sözü geçmez. Söylenen sözcük ve cümleleri yazma yalnızca birinci sınıfın öğrenme çıktılarındadır. Üçüncü sınıfta yazma çalışmaları o anda ve plansız yazmak, plana uygun yazmak, mektup, dilekçe, tebrik kartı ve ileti yazmak, yönerge yazmak ve kendi yazısındaki hataları bulmaktır.

Bu bölümün kaynağı: MEB ilkokul Türkçe programı (2026), s. 14, 17, 204.

Çocuğunuz zorlanıyorsa

• Ödev. Ödev saatinde sıkıntı yaşıyorsanız Çocuğum ödev yapmak istemiyor yazısına bakın.
• Okumada takılıyorsa. Önce öğretmenle konuşun: Öğretmenle ne zaman konuşmalı? Okulun sunduğu destekler için Okuldan hangi desteği isteyebilirim? yazısı var. Çok yavaş okuyorsa akıcı okumaya evde nasıl destek olunur yazısına bakın.
• Hâlâ okuyamıyorsa. Çocuğum okuyamıyor, ne yapmalıyım? yazısı takıldığı basamağı bulmanıza yardım eder. İkinci, üçüncü ve dördüncü sınıftaki çocuklar için kolay ve büyük yazılı kâğıtlar burada.

İkinci ve üçüncü sınıf için hazırlanan bütün sayfalar 2. ve 3. sınıf sayfasında.