Başka bir ülkede yapılmış araştırma
İngilizce araştırmaların bulguları Türkçe gibi düzenli yazılan diller için de geçerli mi?
Beş Avrupa dilinde 1.062 çocukta okuma ve yazımı gösteren beceriler benzer çıktı; ama bu beceriler İngilizcede daha çok şeyi açıkladı. Türkçe bu beş dilin arasında yoktu.
Yazıldığı tarih:
Araştırmacılar neyi merak etti?
Okuma ve yazma üzerine bilinenlerin çoğu İngilizce konuşulan ülkelerde yapılan araştırmalara dayanıyor. İngilizcenin yazımı düzensiz; Türkçe, Fince ve Macarca gibi dillerin yazımı düzenli. Okumayı ve yazımı belirleyen beceriler bu diller arasında aynı mı, farklı mı?
Kimler katıldı, nasıl yapıldı?
Avrupa’nın yedi ülkesinde otuzdan fazla araştırmacı aynı testleri aynı yöntemle uyguladı. Beş dilde, İngilizce, Fransızca, Almanca, Macarca ve Fince, okuma güçlüğü olmayan toplam 1.062 çocuk incelendi. Çocuklar ikinci sınıftan beşinci sınıfa (İngilizce ve Fransızcada üçüncüden yedinciye) kadardı. Yazımı en düzensiz dil İngilizce, en düzenli dil Fince olarak sıralandı.
Her çocuğa aynı anda üç şey ölçüldü: seslere dikkat etme (bir sözcükten bir sesi çıkarıp kalanı söylemek), kısa süreli bellek (duyduğu sayıları tekrar etmek) ve hızlı adlandırma (sıralı sayıları ve resimleri çabuk söylemek). Aynı çocukların okuma hızı, okuma doğruluğu ve dikteyle yazımı ölçülüp bu üç beceriyle karşılaştırıldı.
Ne bulundu?
- Her beş dilde de aynı örüntü görüldü: okuma hızını en iyi hızlı adlandırma gösterdi; okuma doğruluğunu ve yazımı en iyi seslere dikkat etme gösterdi. Yani İngilizce araştırmalarda görülen ilişkilerin yönü, düzenli yazılan dillerde de aynı çıktı.
- Bu becerilerin açıkladığı pay İngilizcede çok daha büyüktü: okuma doğruluğunda ve yazımda İngilizce için yüzde 25-39, öbür dillerde yüzde 9-26.
- Fincede, yani en düzenli dilde, bu üç beceri okuma hızındaki farkın yalnızca küçük bir kısmını açıkladı (her biri yaklaşık yüzde 3-4); öbür dillerde yalnızca hızlı adlandırma yüzde 17-23’ünü açıkladı.
- Hızlı adlandırma, yalnızca İngilizcede okuma doğruluğunu ve yazımı da açıkladı; düzenli dillerde bu paylar yok denecek kadar küçüktü.
Bu araştırma neyi göstermiyor?
- Türkçe, bu beş dilin arasında yoktu. Türkçe Fince ve Macarca gibi düzenli ve sondan eklemeli bir dildir; ama bu çalışma Türkçe çocukları ölçmedi.
- Çocukların tamamı aynı anda ölçüldü. Bu yüzden, bir becerinin okumanın ya da yazımın nedeni olduğu bu çalışmadan çıkmaz.
- Yalnızca okuması iyi olan (norm değerin en çok bir standart sapma altında) çocuklar alındı. Okumada çok zorlanan çocuklarda tablo farklı olabilir. Yazarlar, aynı projenin daha önceki bir çalışmasına dayanarak, bu becerilerin okuma güçlüğü olan çocuklarla olmayanları ayırmada düzenli dillerde de İngilizcedekinden daha az işe yaradığını belirtiyor.
- Dillerin çocuk sayıları birbirinden farklıydı (en çok Almanca) ve testler her dilde kendi dilinin testiydi; yazarlar sayıları doğrudan karşılaştırmak yerine örüntüleri karşılaştırdı.
Evde ve sınıfta ne anlama geliyor?
Evde
- İngilizce araştırmalarda okumanın ve yazımın zorlukları hakkında okuduğunuz şeylerin birçoğu, düzenli yazılan dillerde de aynı yönde geçerli görünüyor; ama etkilerinin büyüklüğü daha küçük olabilir.
- Çocuğunuzun seslere dikkat etmesi zayıfsa yazımda, hızlı adlandırması yavaşsa okuma hızında zorlanması daha olasıdır; bu bir tanı değil, bir ipucudur.
- Düzenli yazılan bir dilde bu becerilerden birinde zayıf olan çocuğun yeterli okuma ve yazma becerisi geliştirme şansı, İngilizceye göre daha iyidir. Bunu yazarlar kendileri yazıyor.
Sınıfta
- Türkçeyle ilgili kararları yalnızca İngilizce araştırmalara dayandırmayın; yönleri benzer ama büyüklükleri farklı çıkabiliyor.
- Okuma doğruluğu düzenli dillerde çabuk yükselir; çocukları ayıran şey çoğunlukla hızdır. Bu yüzden değerlendirmede hız da ölçülmelidir.