Başka bir ülkede yapılmış araştırma
Küçük çocuklara harfin adını da öğretmek, sesini öğrenmesine yardım eder mi?
ABD’de 3-4 yaşındaki çocuklarda harfin adı ve sesi birlikte öğretilince sesler biraz daha iyi öğrenildi; ama yalnızca sesle öğretimle fark kesin bir fark değildi.
Yazıldığı tarih:
Araştırmacılar neyi merak etti?
Birçok anne baba “harfin adını mı yoksa sesini mi öğretmeliyim?” diye soruyor. Çocuğa bir harfin hem adını hem sesini öğretmek, yalnızca sesini öğretmekten daha mı iyi? Ve bu çocuğun seslere dikkat etme becerisine göre değişiyor mu?
Kimler katıldı, nasıl yapıldı?
ABD’de bir şehirdeki dört özel çocuk bakım merkezinden, harfleri çok az bilen 3-4 yaşında 58 çocuk (yaş ortalaması 3 yıl 9 ay) kurayla üç gruba ayrıldı. Birinci gruba harflerin hem adı hem sesi, ikinci gruba yalnızca sesi öğretildi. Üçüncü grup kontrol grubuydu: onlara harf değil sayılar öğretildi.
Her grup, sekiz hafta boyunca 34 ders aldı. Her ders 10-15 dakikaydı ve üç dört çocuklu küçük gruplarla yapıldı. Çocuklar harfi manyetik harflerin arasından buldu, parmağıyla çizdi, o harfle başlayan resimleri seçti. Sonra çocuklara ve onların seslerine bakıldı: her harf için adını ve sesini söyleyebiliyorlar mı, ve bir de seslere dikkat etme testi (sözcüğün bir parçasını çıkarmak, parçaları birleştirmek).
Ne bulundu?
- Dersler sonunda en çok harf sesi bilen grup, adı ve sesi birlikte öğrenen gruptu. 26 harften ortalama 4,35 sesi biliyorlardı; yalnızca ses öğrenenler 2,60, sayı öğrenenler 2,06 sesi biliyordu. Yani sekiz haftalık derslerden sonra bile çocukların bildiği ses sayısı azdı.
- Adı ve sesi birlikte öğrenen grupta çocuklar, adında sesi duyulan harflerin sesini daha kolay öğrendi (İngilizcede “bi” adındaki b gibi): bu harflerin sesini öğrenme olasılığı yüzde 19-25, adında sesi olmayan harflerde (örneğin c, g, w) yalnızca yüzde 6 idi.
- Seslere dikkat etme becerisi düşük olan çocuklar, harf adı ve sesi birlikte öğretildiğinde bile sesleri öğrendi. Aynı çocuklar, harf öğretilmediğinde (sayı grubunda) neredeyse hiç harf sesi öğrenmedi.
- Harfin adını öğrenmek, harfin adının yapısından etkilenmedi.
Bu araştırma neyi göstermiyor?
- Adı ve sesi birlikte öğretmenin, yalnızca sesi öğretmekten daha iyi olduğu bu çalışmada kesin olarak gösterilmedi. İki öğretim grubu arasındaki fark, hiçbir harf türünde istatistiksel olarak anlamlı çıkmadı; eğilim adı ve sesi birlikte öğrenenler lehineydi. Yazarlar daha çok çocukla yeniden denemek gerektiğini yazıyor.
- Çalışma İngilizce konuşan çocuklarla, İngilizce harf adlarıyla yapıldı. İngilizcede harf adı çoğu zaman o harfin sesini içerir. Türkçeyle yapılmış bir çalışma yok.
- Sekiz haftalık derslerin kazancı küçüktü: çocukların çoğu harf seslerinin büyük kısmını yine bilmiyordu. Çocuklar 3-4 yaşındaydı; okula yeni başlayan altı yaşındaki çocuklarla yapılmadı.
- Bu çalışmada okuma ölçülmedi, yalnızca harf adı ve sesi öğrenme ölçüldü.
- Çalışmaya yalnızca 58 çocuk katıldı; yazarlar da sonuçların başka çocuk grupları ile doğrulanması gerektiğini söylüyor.
Evde ve sınıfta ne anlama geliyor?
Evde
- MEB programı okuma yazma öğretiminde harfin sesini esas alır. Bu çalışma Türkçe için bir şey denemediği için, programın yönergesini değiştirecek bir kanıt vermez. Okul ne istiyorsa, evde de onu yapın: harfin sesini çalıştırın.
- Çocuğunuz harf adlarını bir yerden öğrendiyse bu zarar vermez; ama sesi çalıştırmayı bırakmayın.
- Seslere dikkat etmesi zayıf görünen çocuklarda, açık ve kısa bir ses çalışması işe yarar: bu araştırmada harfin adı ve sesi birlikte öğretilen çocukların hepsi, dikkat becerisi düşük olsa bile bazı sesleri öğrendi.
Sınıfta
- Açık ve düzenli harf öğretimi, seslere dikkat etmesi zayıf çocuklarda da kazanç sağladı: bu çocuklar harf öğretimi olmadan hemen hiç ses öğrenmedi.
- Velilere “ad mı ses mi” sorusunu şöyle yanıtlayabilirsiniz: bu araştırmaya göre iki yol arasındaki fark kesin değil; program sesi esas aldığı için sınıfta sesle çalışılıyor.