Başka bir ülkede yapılmış araştırma
Çocuğa birlikte kitap okumak dil gelişimini ne kadar artırıyor?
Birlikte kitap okumanın çocuğun diline etkisi, önceki incelemelerde sanıldığından küçük çıktı; başka bir etkinlikle karşılaştırılınca neredeyse yok oldu.
Yazıldığı tarih:
Araştırmacılar neyi merak etti?
Anne babalar ve öğretmenler çocuklara kitap okuyunca çocukların dil becerileri (sözcük dağarcığı, konuşma) gerçekten artıyor mu? Bu etki, başka bir etkinlik yapan çocuklarla karşılaştırılınca da görülüyor mu?
Kimler katıldı, nasıl yapıldı?
Yedi araştırmacı, 7 yaşına kadar olan çocuklarla birlikte kitap okuma çalışması yapılmış, kitap okunan çocukların okunmayan çocuklarla karşılaştırıldığı araştırmaları taradı. Ölçütlere uyan 54 araştırma buldular (1989-2017 arası). Bunlarda toplam 5.569 çocuk vardı. Kitap okumayı bazen araştırmacı, bazen öğretmen, bazen anne baba yapmıştı; çalışmaların çoğu 6-8 hafta sürdü.
Karşılaştırma grubu iki türlüydü. Bazılarında kitap okunmayan çocuklara hiçbir şey yapılmadı. Bazılarında ise kitap okunmayan çocuklara başka bir etkinlik, örneğin oyun ya da el becerisi çalışması yaptırıldı. İkincisi daha sağlam bir karşılaştırmadır; çünkü “ilgi gören çocuk” etkisini ayırır.
Ne bulundu?
- Hepsi birlikte alınınca etki küçük çıktı: 0,19. Önceki incelemeler orta büyüklükte bir etki bulmuştu. Yazarlar, o incelemelerin karşılaştırma grubu olmayan çalışmaları da saydığı için etkiyi olduğundan büyük gösterdiğini düşünüyor.
- Karşılaştırma grubuna hiçbir şey yapılmayınca etki 0,26 idi. Karşılaştırma grubuna başka bir etkinlik yaptırılınca etki yok denecek kadar küçüldü: 0,03.
- Etki, çalışma bittikten sonraki ölçümlerde de görülmedi (0,14; sıfırdan ayırt edilemedi).
- Çocuğun yaşı, ailenin gelir düzeyi, kitabı okuyanın kim olduğu (araştırmacı, öğretmen ya da anne baba), kitabı birebir ya da grupla okumak, soru sorarak okumak: bunların hiçbiri sonucu anlamlı değiştirmedi.
Bu araştırma neyi göstermiyor?
- Bu araştırma “kitap okumak işe yaramaz” demiyor. Çalışmaların çoğu 6-8 hafta sürmüştü; yazarlar, dil gelişimindeki farkın yıllar içinde oluştuğunu ve bu kadar kısa bir sürenin yetmeyebileceğini yazıyor.
- Çocuğa kitap okumanın okumayı öğrenmeye etkisini bu araştırma ölçmedi; yalnızca dil becerilerine baktı.
- Çocukların 7 yaşına kadar olanları ve tek dilli olanları alındı; iki dil konuşan çocuklar araştırma dışı kaldı. Türkiye’den araştırma da yoktu.
- Küçük bir etkinin gerçek olup olmadığı, hesaplamada yayımlanmayan çalışmaların payına göre değişiyor: bu payı çıkarınca etki 0,05 ile 0,14 arasına iniyor.
Evde ve sınıfta ne anlama geliyor?
Evde
- Çocuğunuza kitap okumak, onunla birlikte güzel zaman geçirmenin yoludur; ama bu araştırmaya göre çocuğunuzun diline kısa sürede büyük bir katkı beklemeyin.
- Okumayı öğretmek için kitap okumak yetmez. Anne babanın evdeki çalışmalarını inceleyen bir başka araştırma (bu sitede özeti var), okumanın gelişmesi için belirli çalışmaların işe yaradığını gösteriyor.
- Konuşma ve sözcük dağarcığı için kitap okumanın yanında çocuğunuzla konuşun, soru sorun, günlük işleri anlatın.
Sınıfta
- Velilere “her gün kitap okuyun” demek yerine, bunun ne için olduğunu söyleyin: birlikte zaman geçirmek ve dil. Okumayı öğrenmek için belirli çalışma gerekir.
- Sınıf kitaplığı ve sesli okuma saati dil çalışması olarak sürdürülebilir; ama okuma yazma öğretiminin yerini tutmaz.