Başka bir ülkede yapılmış araştırma
Çocuk kâğıttan mı, ekrandan mı okursa daha iyi anlar?
Aynı metin kâğıttan okununca ekrandan okunana göre biraz daha iyi anlaşıldı; fark bilgi veren metinlerde ve süre kısıtlıyken büyüktü.
Yazıldığı tarih:
Araştırmacılar neyi merak etti?
Aynı metni kâğıttan okuyanlarla ekrandan (bilgisayar, tablet, telefon) okuyanlar arasında, metni anlamada fark var mı? Fark hangi durumlarda büyüyor, hangi durumlarda yok oluyor?
Kimler katıldı, nasıl yapıldı?
Dört araştırmacı, 2000-2017 arasında yayımlanmış, aynı metnin kâğıtta ve ekranda okunduğu 54 araştırmayı birleştirdi. Okuyanlar metni sessizce ve tek başına okudu, metin iki ortamda da aynıydı (ekranda bağlantı, hareketli resim gibi ek şey yoktu). Okumadan sonra anlama soruları soruldu. Toplam 171.055 kişi vardı; bunların çoğu (165.778 kişi) yalnızca dört büyük araştırmadan geliyordu.
Araştırmaların bir bölümünde aynı kişiler iki ortamda da okudu, bir bölümünde farklı kişiler farklı ortamlarda okudu. Araştırmacılar bu iki türü ayrı ayrı hesapladı.
Ne bulundu?
- Her iki türde de kâğıttan okuyanlar daha iyi anladı. Fark küçüktü: −0,21 (iki hesapta da aynı).
- Okuma süresi kısıtlanınca fark büyüdü (−0,26). Okuyan kendi hızında okuyunca fark küçüldü (−0,09).
- Bilgi veren metinlerde kâğıt üstündü (−0,27). Yalnızca öykü (anlatı) metinlerinde ortamlar arasında fark görülmedi (0,01). Yazarlar bu son sonucun az sayıda karşılaştırmaya dayandığını belirtiyor.
- Ekranda aşağı kaydırmak gerekince fark daha büyüktü (−0,25); kaydırma gerekmeyince daha küçük ve kesin değildi (−0,13). Bilgisayarda fark −0,23, el cihazlarında (tablet, telefon) −0,12 çıktı; ama bu iki karşılaştırmada fark anlamlı değildi.
- Fark yıllar içinde küçülmedi, aksine yılda yaklaşık 0,01 büyüdü. Yazarlar çocukların ekrana alıştıkça farkın kapanmadığını görüp şaşırdı. Çocukların yaşı (okul kademesi) sonucu anlamlı değiştirmedi.
- Yazarlar, ilkokulda bir yılda okuduğunu anlamadaki ilerlemenin yaklaşık üçte ikisinin bu fark kadar olduğunu hesaplıyor.
Bu araştırma neyi göstermiyor?
- Karşılaştırmaların yaklaşık yüzde 64’ünde katılımcılar üniversite öğrencisiydi. Okuma yazmayı yeni öğrenen çocuklarla yapılmış araştırma azdı; birinci sınıfa özel bir sonuç bu çalışmada yok.
- Metni anlamaya bakıldı; harfleri öğrenmeye ve ilk okumaya bakılmadı. Çocuk okumayı öğrenirken kâğıt mı ekran mı sorusu bu incelemenin sorusu değil.
- Araştırmalar birbirinden çok farklı çıktı; yazarlar bazı yerlerde fark büyük, bazı yerlerde hiç yok diye yazıyor. Fark küçüktür ve “ekran kötü” anlamına gelmez.
- Nedeni bu araştırmayla gösterilmedi. Yazarlar, ekranda daha yüzeysel okumaya alışılmış olabileceğini düşünüyor, ama bunu sınamadı.
- Yazarlar, kısa anahtar sözcük yazmak gibi basit yöntemlerin ekrandaki farkı kapattığını bildiren iki başka araştırmaya işaret ediyor.
Evde ve sınıfta ne anlama geliyor?
Evde
- Okumayı yeni öğrenen çocuğunuz için uzun ve bilgi veren metinleri, özellikle okuyup anlaması gereken şeyleri, kâğıda basıp okutun.
- Ekran zararlı demek gerekmiyor; fark küçük. Ama okuma çalışması için kâğıt, ekrandan en az onun kadar iyi çıkıyor.
- Çocuğunuz telefonla ya da tabletle okuyorsa kendi hızında okumasına izin verin; süre baskısı farkı büyütüyor.
Sınıfta
- Okuma çalışmasını ve anlama sorularını basılı kâğıtla yapmak, yeni çocuklar için yerinde bir seçimdir.
- Süre kısıtlı okuma ve ekrandan değerlendirme yapılacaksa, çocukların sonuçlarını yorumlarken bu farkı akılda tutun.