Başka bir ülkede yapılmış araştırma
Anne baba çocuğuna evde okuma çalışması yaptırırsa okuma gelişir mi?
Anne babalar çocuğa belirli çalışmalar yaptırınca okuma en çok ilerledi; çocuğa kitap okunan üç araştırmada okuma farkı görülmedi.
Yazıldığı tarih:
Araştırmacılar neyi merak etti?
Anne babalar evde çocuğunun okumayı öğrenmesine yardım ederse çocuğun okuması gerçekten daha iyi olur mu? Hangi yardım işe yarar: çocuğa kitap okumak, çocuğu okurken dinlemek, yoksa ona belirli çalışmalar yaptırmak?
Kimler katıldı, nasıl yapıldı?
İki araştırmacı, bu soruyu sınayan 16 araştırmayı bir arada inceledi. Bunlar, anaokulundan üçüncü sınıfa kadar olan çocukların anne babalarına bir yardım yolu öğretilen ve sonucu, hiçbir şey öğretilmeyen benzer ailelerle karşılaştırılan araştırmalardır. Toplam 1.340 aile katıldı. Araştırmaların yarısı Amerika Birleşik Devletleri’nde, kalanı İngiltere, Avustralya, Kanada ve Hong Kong gibi yerlerde yapılmıştı; Türkiye’den araştırma yoktu.
Araştırmacılar anne babaların yaptığı şeyi üçe ayırdı: çocuğa kitap okuyanlar (3 araştırma), çocuğu okurken dinleyenler (6 araştırma) ve çocuğa belirli çalışmalar yaptıranlar (7 araştırma). Çalışma yaptıran anne babalar, örneğin harflerin seslerini kartlarla çalıştırdı, seslerden hece kurdurdu, tek heceli sözcükleri okuttu. Anne babaların çoğu bunu bir toplantıda ya da kursta öğrenmişti.
Ne bulundu?
- Hepsi birlikte: anne babanın yardımı çocuğun okumasını ilerletti. Ortalama etki 0,65 çıktı; bu, böyle bir testte yaklaşık 10 puanlık farktır.
- Çocuğa belirli çalışmalar yaptıran anne babaların çocukları en çok ilerledi: etki 1,15, yani testte yaklaşık 17 puan.
- Çocuğu okurken dinleyen anne babaların çocukları da ilerledi, ama daha az: etki 0,52, yaklaşık 8 puan. Yani çalışma yaptırmak, dinlemekten yaklaşık iki kat etkili çıktı.
- Çocuğa kitap okuyan anne babaların çocuklarında okuma farkı görülmedi (etki 0,18; bu sayı sıfırdan ayırt edilemedi). Yalnızca üç araştırma vardı ve üçü de anaokulundaki çocuklarla yapılmıştı.
- Sonuç, anaokulu çocuklarında da birinci-üçüncü sınıf çocuklarında da, okuması normal olan çocuklarda da okumada zorlanan çocuklarda da, düşük gelirli ailelerde de orta ve yüksek gelirli ailelerde de benzerdi.
Bu araştırma neyi göstermiyor?
- Araştırmaların çoğunda anne babalar yüz yüze yetiştirildi. Yalnızca yazılı bir rehberin aynı sonucu verip vermediği bu incelemede sınanmadı; anne babalara yazılı bilgi kâğıdı verilen yalnızca iki araştırma vardı.
- Araştırmalar birbirinden çok farklı sonuçlar verdi (etki 0,07 ile 2,02 arasında). Yazarlar bu yüzden sonucun dikkatle yorumlanması gerektiğini yazdı.
- Yeni araştırmalarda etki daha küçüktü: 1990’dan sonraki araştırmalarda 0,35, daha eskilerde 0,85. Hazır, standart testle ölçen araştırmalarda da etki daha küçüktü (0,42).
- Kitap okumanın çocuğun konuşmasına ve sözcük dağarcığına katkısı bu incelemede ölçülmedi; yalnızca okumaya bakıldı. Bu yüzden “kitap okumak işe yaramaz” denemez; “okumayı öğretmenin yerini tutmaz” denebilir.
- Okumada zorlanan çocuklarla yapılmış yalnızca dört araştırma vardı. Hiçbir araştırma Türkçeyle yapılmadı.
Evde ve sınıfta ne anlama geliyor?
Evde
- Çocuğunuza kitap okumak güzel bir ortak zamandır; okumayı öğretmenin yerine koymayın.
- Kısa, belirli bir çalışma yaptırın: bildiği harflerin sesleri, iki sesten hece, kısa sözcük. Sonra bir sözcük ya da cümleyi okurken yanında oturup dinleyin.
- Bu çalışmayı, çocuğunuzun bildiği harflerle hazırlanmış kâğıtlarla yapabilirsiniz.
Sınıfta
- Anne babalara “çocuğunuzla kitap okuyun” demek yerine, kısa ve belirli bir çalışma verin: örneğin “bu hafta bu iki hecenin sesini kartlarla çalıştırın”.
- Araştırmalarda anne babalar çoğunlukla bir toplantıda yetiştirildi. Çalışma yaptırmayı öğreten araştırmaların çoğunda bu eğitim yalnızca bir iki saat sürdü.