Bu metin gerçek bir tarihî kişiyi anlatır. Tarihleri okurken sayıları ağır söyleyin. Çocuklara bir kitabın bugün nasıl çoğaltıldığını sormayı sona saklayın.
Çocuklar söylemek istediğini elini kaldırarak belirtsin, sırasını beklesin.
- basımevi
- : kitap basılan yer
- eser
- : bir yazarın yazdığı kitap ya da çalışma
Çok eskiden kitaplar elle yazılırdı. Elle yazmak zaman alırdı. Bu yüzden kitaplar azdı ve herkes kitaba kolay ulaşamazdı.
İbrahim Müteferrika bu duruma bir çözüm düşündü. O, Osmanlı Devleti’nde basımevi kuran ve Türkçe kitap yayımlayan ilk kişidir. Kitapların çok sayıda basılmasını istiyordu.
Basımevi, aynı kitaptan çok sayıda basabilen bir yerdir. Böylece kitaplar daha çok kişiye ulaşabilir. Müteferrika da işte bunu istiyordu.
16 Aralık 1727’de ilk basımevinin kurulmasına başlandı. Bundan iki yıl sonra, 1729’da ilk kitap basıldı.
Basımevinde basılan ilk kitap Vankulu Lügati oldu. Lügat, sözlük demektir. Bu sözlük iki ciltten oluşuyordu. Yani ilk basılan kitap, sözcüklerin anlamlarını gösteren bir sözlüktü.
Sözlükler, bilmediğimiz bir sözcüğün anlamını bulmamıza yardım eder. Siz de bir sözcüğün anlamını merak ettiğinizde sözlüğe bakabilirsiniz.
Müteferrika’nın bastığı toplam eser sayısı 17’yi buldu. Cilt sayısı ise 22 oldu. Bir eser bazen birden çok ciltten oluşur, bu yüzden cilt sayısı eser sayısından fazladır.
Bugün kitaplar çok hızlı basılıyor. Evinizdeki bir kitabı elinize aldığınızda, onun da bir basımevinde basıldığını hatırlayın. Bu yolun başında Müteferrika’nın çabası vardı. Bilgi, kitaplarla yayılır.
Öğrenme çıktıları (MEB İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı, 2026, 3. sınıf, s. 113): T.D.3.2 c, T.D.3.2 ç, T.D.3.2 ğ, T.D.3.3 c, T.D.3.3 b, T.D.3.1 ç.