Zıt anlamlı sözcükler
2. ve 3. sınıf
Anlamları birbirinin karşıtı olan sözcüklere zıt anlamlı sözcükler denir: sıcak ile soğuk, açmak ile kapatmak gibi. Bu sayfada 80 çift var. Çocuk önce kartlarla oynar, sonra sözcükleri eşleştirir, cümledeki boşluğa zıt anlamlıyı yazar ve kısa bir metinde zıt anlamlı sözcükleri bulur. Aşağıdan istediğiniz sayfaları işaretleyin ve yazdırın.
Anne babalar ve öğretmenler için
Adı Soyadı: Tarih:
Zıt anlamlıları eşleştirelim
Zıt anlamlı sözcükleri bir çizgiyle birleştirelim.
Eşleştirme 1
Adı Soyadı: Tarih:
Zıt anlamlıları eşleştirelim
Zıt anlamlı sözcükleri bir çizgiyle birleştirelim.
Eşleştirme 2
Adı Soyadı: Tarih:
Zıt anlamlıları eşleştirelim
Zıt anlamlı sözcükleri bir çizgiyle birleştirelim.
Eşleştirme 3
Adı Soyadı: Tarih:
Zıt anlamlıları eşleştirelim
Zıt anlamlı sözcükleri bir çizgiyle birleştirelim.
Eşleştirme 4
Adı Soyadı: Tarih:
Cümleyi tamamlayalım
Boşluğa, yazılı sözcüğün zıt anlamlısını kutudan seçip yazalım.
- Çorba sıcak, ayran .
- Fil büyük, karınca .
- Sopanın biri uzun, öbürü .
- Bu defter yeni, şu defter .
- Tüy hafif, taş .
- Kışlık mont kalın, yazlık gömlek .
- Tavşan hızlı koşar, kaplumbağa yürür.
- Eski ev çirkindi, boyanınca oldu.
- Soruya doğru cevap verdim, ama bir soruyu yaptım.
- Pencere açık, kapı .
Cümle tamamlama 1
Adı Soyadı: Tarih:
Cümleyi tamamlayalım
Boşluğa, yazılı sözcüğün zıt anlamlısını kutudan seçip yazalım.
- Gündüz güneş var, yıldızlar var.
- Sabah okula gittim, eve döndüm.
- Üç adım ileri gittim, iki adım geldim.
- Balon yukarı çıktı, taş düştü.
- Kedi içeri girdi, köpek çıktı.
- Önce elini yıka, sofraya otur.
- Hastane bize uzak, okul .
- Pusulanın bir ucu kuzeyi, öbür ucu yönü gösterir.
- Güneş doğudan doğar, tarafında batar.
- Dağ yüksek, tepe .
Cümle tamamlama 2
Adı Soyadı: Tarih:
Cümleyi tamamlayalım
Boşluğa, yazılı sözcüğün zıt anlamlısını kutudan seçip yazalım.
- Çalışkan çocuk dersini çalışır, çocuk oyuna dalar.
- Zengin adamın parası çoktu, adamın parası azdı.
- Kazanınca sevinç duyduk, kaybedince duyduk.
- Ali bugün çok neşeli, kardeşi ise .
- Kütüphane sessiz, pazar yeri .
- Lambayı yakınca oda aydınlık oldu, söndürünce oldu.
- Bu oyuncak pahalı, şu oyuncak .
- Pamuk yumuşak, kaya .
- Hasta çocuk yatakta yatıyor, çocuk bahçede oynuyor.
- Dedem yaşlı, abim .
Cümle tamamlama 3
Adı Soyadı: Tarih:
Cümleyi tamamlayalım
Boşluğa, yazılı sözcüğün zıt anlamlısını kutudan seçip yazalım.
- Savaş acı getirir, mutluluk getirir.
- Dost güler yüz gösterir, kötülük yapar.
- Kuş canlı, taş .
- Kaba söz kırar, söz gönül alır.
- Güçlü rüzgâr ağacı yıkar, rüzgâr yaprağı bile oynatmaz.
- Yağmurda ıslak kalan çamaşırı astık, olana kadar bekledik.
- Meyve yararlıdır, çok şeker ise .
- Bu oyun eğlenceli, o film .
- Düzenli odada her şey yerinde, odada hiçbir şey yerinde değil.
- Annem sakin kaldı, babam ise davrandı.
Cümle tamamlama 4
Adı Soyadı: Tarih:
Metinde zıt anlamlıları bulalım
Metni okuyalım. Metindeki beş zıt anlamlı sözcük çiftini tabloya yazalım.
Dedemin köyü
Bu sabah dedemin köyüne gittik. Yol bize uzun geldi, dönüşte kısa geldi. Yolda traktör yavaş gidiyordu, bizim araba hızlı gitti. Köyde büyük bir bahçe vardı. Küçük kardeşim bahçeye koştu. Öğlen hava sıcaktı, akşam soğuktu.
Bulduğumuz sözcük çiftleri
| 1. | – | ||
| 2. | – | ||
| 3. | – | ||
| 4. | – | ||
| 5. | – |
Bulduğumuz çiftlerden biriyle kendi cümlemizi yazalım
Metin 1
Adı Soyadı: Tarih:
Metinde zıt anlamlıları bulalım
Metni okuyalım. Metindeki beş zıt anlamlı sözcük çiftini tabloya yazalım.
Karlı bir gün
Gündüz dışarıda kar yağdı. Annem pencereyi açtı, soğuk hava içeri girdi. Çocuklar tepeye yukarı tırmandı, kızakla aşağı kaydı. Akşam olunca annem pencereyi kapattı. Sıcak çorba içtik. Gece dışarı gitmedik.
Bulduğumuz sözcük çiftleri
| 1. | – | ||
| 2. | – | ||
| 3. | – | ||
| 4. | – | ||
| 5. | – |
Bulduğumuz çiftlerden biriyle kendi cümlemizi yazalım
Metin 2
Adı Soyadı: Tarih:
Metinde zıt anlamlıları bulalım
Metni okuyalım. Metindeki beş zıt anlamlı sözcük çiftini tabloya yazalım.
Okul bahçesinde
Okul bahçesinde top oynadık. Biz kazandık, onlar kaybetti. Kazanınca çok sevindik. Onlar önce üzüldü, sonra bizi kutladı. Biri topu aldı, bana verdi. Herkes güldü, kimse ağlamadı.
Bulduğumuz sözcük çiftleri
| 1. | – | ||
| 2. | – | ||
| 3. | – | ||
| 4. | – | ||
| 5. | – |
Bulduğumuz çiftlerden biriyle kendi cümlemizi yazalım
Metin 3
Adı Soyadı: Tarih:
Metinde zıt anlamlıları bulalım
Metni okuyalım. Metindeki beş zıt anlamlı sözcük çiftini tabloya yazalım.
Hafta sonu
Hafta sonu annemle pazara gittik. Eski çantam yırtılmıştı, yenisini almak istedim. Pahalı çantaya baktık, ucuz çantayı seçtik. Çanta hafifti, alışveriş torbası ağırdı. Yolda yağmur başladı, eve gelince bitti.
Bulduğumuz sözcük çiftleri
| 1. | – | ||
| 2. | – | ||
| 3. | – | ||
| 4. | – | ||
| 5. | – |
Bulduğumuz çiftlerden biriyle kendi cümlemizi yazalım
Metin 4
Cevaplar: zıt anlamlı sözcükler
Eşleştirme 1
- evet – hayır
- doğum – ölüm
- yokluk – varlık
- geçmiş – gelecek
- farklı – aynı
- yapay – doğal
- olumlu – olumsuz
- gereksiz – gerekli
- ilgili – ilgisiz
- umutlu – umutsuz
Eşleştirme 2
- bilinçsiz – bilinçli
- kararlı – kararsız
- kolaylık – zorluk
- yetişkin – çocuk
- dişi – erkek
- ödül – ceza
- geçici – sürekli
- gitmek – gelmek
- vermek – almak
- başlamak – bitmek
Eşleştirme 3
- kaybetmek – kazanmak
- uyumak – uyanmak
- gülmek – ağlamak
- girmek – çıkmak
- kapatmak – açmak
- toplamak – dağıtmak
- indirmek – kaldırmak
- soğumak – ısınmak
- üzülmek – sevinmek
- birleşmek – ayrılmak
Eşleştirme 4
- susmak – konuşmak
- yatmak – kalkmak
- batmak – doğmak
- çalışmak – dinlenmek
- tutmak – bırakmak
- inmek – binmek
- bozmak – yapmak
- acıkmak – doymak
- giymek – çıkarmak
- artırmak – azaltmak
Cümle tamamlama 1
- 1. soğuk
- 2. küçük
- 3. kısa
- 4. eski
- 5. ağır
- 6. ince
- 7. yavaş
- 8. güzel
- 9. yanlış
- 10. kapalı
Cümle tamamlama 2
- 1. gece
- 2. akşam
- 3. geri
- 4. aşağı
- 5. dışarı
- 6. sonra
- 7. yakın
- 8. güney
- 9. batı
- 10. alçak
Cevaplar: zıt anlamlı sözcükler
Cümle tamamlama 3
- 1. tembel
- 2. fakir
- 3. üzüntü
- 4. üzgün
- 5. gürültülü
- 6. karanlık
- 7. ucuz
- 8. sert
- 9. sağlıklı
- 10. genç
Cümle tamamlama 4
- 1. barış
- 2. düşman
- 3. cansız
- 4. nazik
- 5. zayıf
- 6. kuru
- 7. zararlı
- 8. sıkıcı
- 9. dağınık
- 10. telaşlı
Metin 1
- sabah – akşam
- uzun – kısa
- yavaş – hızlı
- büyük – küçük
- sıcaktı – soğuktu
Metin 2
- gündüz – gece
- açtı – kapattı
- yukarı – aşağı
- içeri – dışarı
- soğuk – sıcak
Metin 3
- kazandık – kaybetti
- sevindik – üzüldü
- önce – sonra
- aldı – verdi
- güldü – ağlamadı
Metin 4
- eski – yenisini
- pahalı – ucuz
- hafifti – ağırdı
- başladı – bitti
- gittik – gelince
Bu sayfalar nasıl kullanılır?
Kartlarla oynayın
Kartları kesip karıştırın, yüzü yukarı dizin. Sırayla bir kart seçin, onun zıt anlamlısını bulun. Çocuk kartın zıt anlamlısını bilmiyorsa kartın köşesindeki küçük sayıya bakın: zıt anlamlı iki kartın sayısı aynıdır. İki kişilik “Zıttını bul” oyununun kuralları evde oyunlar sayfasında.
Sayfalar kolaydan zora gider
Eşleştirmede çocuk iki sütundaki sözcükleri çizgiyle birleştirir. Cümle tamamlamada kutudaki sözcüğü seçip boşluğa yazar. Metinde bulmada hem okur hem yazar. Çocuk takılırsa kartlara geri dönün; “Cevaplar” sayfasını yalnızca siz görün.
Konuşarak da kullanın
Program ikinci sınıfta çocuktan konuşmasında zıt anlamlı sözcükleri kullanmasını ister. Bir kart çekin ve çocuğa sorun: “Hava sıcak, deniz…?” Çocuk bir cümle kursun, siz de kendi cümlenizi söyleyin.
Kendi çiftlerinizi ekleyin
Kart sayfalarının sonundaki boş kartlara çocuk kendi bulduğu zıt anlamlı sözcükleri yazabilir: bir kartı kendi bulduğu sözcüğe, öbürünü zıt anlamlısına.
Programda ne var?
İkinci sınıf
«Okuduğu metindeki zıt anlamlı sözcükleri bulur.» (T.O.2.2.f, s. 77) ve «Konuşmalarında zıt anlamlı sözcükleri kullanır.» (T.K.2.2.d, s. 98).
Üçüncü sınıf
«Okuduğu metindeki zıt ve eş anlamlı sözcükleri bulur.» (T.O.3.2.h, s. 118) ve «Yazılarında zıt anlamlı sözcükleri kullanır.» (T.Y.3.2.e, s. 119). Eş anlamlı sözcükler yalnızca üçüncü sınıftadır: eş anlamlı sözcükler.
Sözcükler nasıl seçildi?
Sözlükte karşıt
Her çiftin iki sözcüğü de TDK Güncel Türkçe Sözlük’te var ve sözlük anlamlarını birbirinin karşıtı gösteriyor. Örneğin sözlükte “sıcak” için “soğuk karşıtı”, “soğuk” için “sıcak karşıtı” yazıyor. Sözlükte açıkça karşıt yazmayan çiftlerde iki sözcüğün sözlük anlamları tek tek okundu.
Ders kitaplarındaki sözcükler
İki sözcük de MEB’in 2. ve 3. sınıf Türkçe ders kitaplarında (1. ve 2. kitaplar) kendisi ya da düzenli bir biçimiyle geçiyor. Kartlardaki sözcükler dört ile dokuz harfli; bu yüzden “iyi – kötü” ya da “sağ – sol” gibi kısa çiftler kartlarda yok.
Cümleler ve metinler bu sayfa için yazıldı
Sayfalardaki cümleler ve metinler hiçbir kitaptan alınmadı. Noktalama işaretleri MEB programının ikinci sınıf için saydığı işaretlerle sınırlı; cümleler ders kitaplarındaki cümleler gibi kısa.
Kaynaklar
- MEB, İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (2026): T.O.2.2.f, T.K.2.2.d (ikinci sınıf), T.O.3.2.h, T.Y.3.2.e (üçüncü sınıf). Zıt anlamlı sözcüklerin metinde bulunması ve cümlede kullanılması: s. 80, s. 121. mufredat.meb.gov.tr
- MEB, Türkçe 2. Sınıf Ders Kitabı 1. Kitap (PDF sayfa 70): «Anlamları birbirinin karşıtı olan sözcüklere zıt anlamlı sözcükler denir.» Üçüncü sınıf kitabında (1. Kitap, PDF sayfa 113 ve 120) “küçük-büyük”, “güçlü-zayıf”, “ağlamak-gülmek”, “zengin-fakir” ve “dost-düşman” çiftleri geçer. tymm.meb.gov.tr
- TDK, Güncel Türkçe Sözlük: sozluk.gov.tr