Evde dikte kontrol kâğıdı
Çocuğunuza dikte yaptırdınız. Bu kâğıda söylediğiniz maddeleri yazın, çocuğun kâğıdına bakıp hatayı işaretleyin; altta her hata için yarın evde yapabileceğiniz bir şey var. Kâğıt bir not vermez: yalnızca yarın neye çalışacağınızı gösterir.
Alanları yazdırmadan önce bilgisayarda doldurabilir ya da boş bırakıp kalemle yazabilirsiniz.
Dikte kontrol kâğıdı
Söylediğiniz maddeyi yazın. Çocuğun kâğıdında o maddede bir hata varsa kutuya işaret koyun, yoksa “Doğru” kutusuna. Cümle söylemediyseniz son iki sütunu boş bırakın.
| Söylediğim madde | Doğru | Harf eksik | Harf değişmiş | b-d ters | Boşluk | Büyük harf | Nokta | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||||||
| 2 | ||||||||
| 3 | ||||||||
| 4 | ||||||||
| 5 | ||||||||
| 6 | ||||||||
| 7 | ||||||||
| 8 |
Hata çıktıysa yarın ne yapalım?
- Harf eksik ane yerine anne Sözcüğü birlikte yavaşça söyleyin; hangi sesi yazmadığını kendisi bulsun, sonra doğrusunu yazsın.
- Harf değişmiş gedi yerine kedi Sözcüğü yazıldığı gibi söyleyin; çocuk da söylesin, sonra yeniden yazsın. Doğrusunu yanına siz yazın.
- b-d ters dal yerine bal Çocuğu azarlamadan b ile d’yi yan yana yazdırın; sonra bal ve dal gibi sözcüklerde hangisinin hangisi olduğunu konuşun.
- Boşluk Ela,elmaal. yerine Ela, elma al. Sözcüğü bitirince bir e harfi kadar boşluk bırakmasını gösterin; çocuk parmağını koyup yeni sözcüğe öyle başlayabilir.
- Büyük harf ela, elma al. yerine Ela, elma al. Doğru yazılmış cümlede ilk harfi birlikte bulun; sonraki dikteden önce “cümle büyük harfle başlar” diye hatırlatın.
- Nokta Ela, elma al yerine Ela, elma al. Cümleyi okumayı bitirince “şimdi nokta” deyin; çocuk noktayı koysun.
Hatayı kızmadan gösterin; “yanlış” demeyin, “birlikte bakalım” deyin. Puan yazmayın: bu kâğıttaki işaretler yalnızca yarın neye çalışacağınızı gösterir.
Bu kâğıdı nasıl kullanırsınız?
- Çocuğa dikte yaptırın; nasıl yapılacağı evde dikte yazısında beş adımda anlatılıyor.
- Doğru yazılışı çocukla birlikte kontrol edin. Her madde için hatayı kâğıda işaretleyin.
- Kâğıttaki önerilerden en çok işaret çıkan hataya bakın ve yarın yalnızca onu çalışın.
Dikte kâğıtlarını inceleyen bir araştırmada birinci sınıfta en sık görülen hata harf karıştırma, sonra cümle başında büyük harf kullanmama ve harf eksik yazmaydı; yani hata görmeniz olağandır. Aynı hatayı birkaç gün üst üste görüyorsanız (bu sınırı biz koyduk) sınıf öğretmeniyle konuşun; öğretmene bilgi kâğıdı hazır.
Neden puan yok?
Millî Eğitim Bakanlığı programı “öğrenciye yönelik yargısal nitelik taşımayan ve motive eden geri bildirimler sağlanmalı” diyor (s. 6) ve dikteden sonra yazılanlara “dönüt/düzeltme” verilmesini istiyor (s. 55). Hata sayısını nota çeviren bir ölçek vermiyor; bu yüzden kâğıtta toplam, puan ya da yüzde yok.
Öğretmenler bu hata türlerini bir sınıf için de sayabilir: öğretmenler için dikte değerlendirme kâğıdı.
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı (2026). İlkokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (1, 2, 3 ve 4. Sınıflar). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, s. 5, 6, 13, 14, 15 ve 55. mufredat.meb.gov.tr
- Kasa Ayten, B. ve Ekmekci, S. (2021). Covid-19 pandemi döneminde ilkokul 1. ve 2. sınıf öğrencilerinin yazma hatalarının belirlenmesi. Turkish Studies - Language, 16(3), 1787-1810. Diyarbakır’da 45 birinci sınıf öğrencisinin dikte kâğıtları; Tablo 2, s. 1794-1795; sonuçlar s. 1805. dx.doi.org
- Gültekin, M. ve Güvey Aktay, E. (2014). İlk okuma yazma öğretiminde dikte çalışmaları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(2), 19-44. 75 sınıf öğretmeninin görüşleri, Tablo 2-6. doi.org