Sınıf kuralları: resimli kartlar ve haftalık öz değerlendirme

Program bu çalışmadan ne istiyor?

Kurallar Hayat Bilgisi dersinin “Ben ve Okulum” öğrenme alanındadır. Bu çalışmanın öğrenme çıktısı HB.1.1.3, “Sınıf ve okul ortamında kurallara uygun davranabilme”. Programın açıklaması şöyle: “Öğrencilerin sınıf ve okul ortamındaki kuralları fark etmeleri için beyin fırtınası, iş birlikli öğretim gibi teknikler kullanılarak sınıf kuralları oluşturulur.” Çocuklardan “düşüncelerini arkadaşlarıyla paylaşmaları, sınıf kuralları ile ilgili farklı düşünceler üzerinde uzlaşmaları” beklenir.

Çalışma yaprakları için de şunu yazar: “Sınıf ve okul kuralları ile ilgili boyama, kesme yapıştırma etkinliklerinden oluşan çalışma yaprakları kullanılabilir. Bu çalışmalar sınıf panosu gibi alanlarda sergilenebilir. Öğrencilerin sınıf ve okul kuralları ile ilgili davranışları görsellerle oluşturulmuş öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.” Aşağıdaki kartlar, pano başlığı ve form bu üç cümleye göre hazırlandı. Okul kurallarından programın kendi örneği “koridorda koşmamak”tır; koridor kartı bunun için var.

Programın sayfası →

Kuralları sınıfla birlikte yapın

Program yöntemi söyler, adımları söylemez. Aşağıdaki sıra programın cümleleriyle Responsive Classroom’un “Establishing Rules” çalışmasının üç adımını birleştirir; her adımın ayrıntısı bizim önerimizdir.

1. Neden kural gerek? Çocuklara sorun: “Sınıfımızda herkes rahat öğrensin ve kendini güvende hissetsin diye neye ihtiyacımız var?” Responsive Classroom da kuralları yılın başında çocukların dileklerinden çıkarır: “Share hopes and dreams for the school year.”
2. Beyin fırtınası. Her fikri tahtaya yazın ya da çizin; bu aşamada kimsenin fikrine “olmaz” demeyin. Çocuk yazamıyorsa söylesin, siz çizin.
3. Olumlu söyleyin. Çocuklar çoğu zaman yasakla başlar: “koşmayız”. Kuralı “yürürüz” diye yazın; çocuk ne yapacağını bilir. Responsive Classroom’un yazısı olumlu yazılmış kuralların çocuklara güven gösterdiğini söyler: “they communicate a deep level of respect and faith in the children’s abilities.”
4. Üç ile beş kural seçin. Benzer fikirleri birleştirin; parmak kaldırarak oylayın ya da tartışıp uzlaşın (program “uzlaşmalarını” ister). Responsive Classroom üçle beş arasını önerir: “Agree on three to five rules that help students reach their hopes and dreams.” Aşağıdaki yedi kart hazır seçeneklerdir; hepsini kullanmanız gerekmez.
5. Panoya asın. Seçilen kartları pano başlığının altına asın. Sınıfın kendi bulduğu kuralı boş karta çocuklar çizsin, siz yazın.
6. Her hafta bakın. Cuma günü beş dakika ayırın: kuralları birlikte okuyun, çocuklar formu doldursun. Responsive Classroom’un yönergesi de aynı: “Revisit the rules continually during the school year to reflect and evaluate.”

MEB’in ilkokul sınıf rehberlik etkinlikleri kitabında 1. sınıfın 5. haftasındaki “Kolaylaştır Hayatı” etkinliği, sınıfın kuralları daha önce birlikte belirlediğini varsayar: “Hatırlıyor musunuz hep birlikte sınıf kuralları belirlemiştik.” Kuralları yaptıysanız o etkinliğe de hazırsınız.

Rehberlik etkinlikleri kitabı (PDF) →

Kural kartları

Her kartta bir resim ve tek cümle var; cümleyi çocuklara siz okursunuz. Kartlar A5’tir: A4 kâğıdın üst ve alt yarısında birer kart çıkar, ortadan kesersiniz. Sınıfınızın seçtiği kuralların kutusunu işaretleyin.

Yazdırılacak kartlar

Ayaklarımız yerde. Konuşmak için parmak kaldırırız. Arkadaşımız konuşurken dinleriz. Oyuncakları ve gereçleri paylaşırız. İşimiz bitince yerimizi toplarız. Koridorda yürürüz. Yardım gerekince isteriz.

Boş kart sayfasında iki boş kart vardır: çocuklar resmi çizer, siz kuralı yazarsınız. Yazıcınız kenarlardan birkaç milimetre keserse kartların çerçevesi kâğıdın içinde kalır.

Pano başlığı

Tek bir A4 yatay sayfa: “Sınıf kurallarımız” ve yedi resim. Sınıfın adını yazın ya da boş bırakıp elle yazın; başlığı panonun üstüne, kartları altına asın.

Sınıfın adı (isteğe bağlı) Örnek: 1-A

Haftalık öz değerlendirme formu

Her kuralın resmi bir satırda, beş gün yan yana. Her günün hücresinde üç yüz var: gülen “Uydum”, düz “Biraz uydum”, üzgün “Uyamadım”. Çocuk kendine uyan yüzü boyar. Seçtiğiniz kuralların satırları gelir; sonuna sınıfın kendi kuralları için bir ya da iki boş satır eklenir.

Doğru ya da yanlış yüz yoktur: çocuktan kendine bakması istenir. Günün sonunda kuralı siz okuyun, çocuklar yüzü boyasın; “Uyamadım” yüzünü boyayan çocuğa yarın için ne yapabileceğini sorun. Formu Pazartesi dağıtın, Cuma toplayın.

Formda hangi kuralların çıkacağı, 3. adımdaki kutularla aynıdır.